مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٥٤٨ - كيفيت پرسش در روز قيامت

همان طورى كه امروز با آبروى مردم بازى مى‌كنى و اموال آنان را حيف و ميل مى‌كنى و خوشحالى. آن روز چقدر پرحسرتى، وقتى كه تو را بر روى بساط عدالت باز دارند و براى مجازات مورد خطاب قرار دهند، در حالى كه تو بى‌چيز، تنگدست، ناتوان و بى‌چاره‌اى، نه قادر بر انجام حق و نه توان ابراز بهانه‌اى را دارى! سپس بنگر اى از خود بى‌خبر، و فريفته سرگرميهاى اين دنياى در آستانه زوال و نابودى! انديشه اين زندگى را فرو گذار كه تو از آن جدا خواهى شد، فكرت را به سرانجام كارت صرف كن! زيرا به تو گفته‌اند كه همه بايد وارد آتش بشوند، خداى متعال فرموده است: «و هيچ كدام از شما نمى‌ماند مگر اينكه وارد دوزخ مى‌شود، و اين حكم پروردگار حتمى است، پس از ورود همه در دوزخ، افرادى را كه خدا ترس و باتقوايند از جهنم نجات خواهيم داد، و ستمگران را وامى‌گذاريم تا در آتش به زانو درافتند. (٥)» پس تو به طور قطع وارد جهنم مى‌شوى امّا نجات يافتنت از آتش جهنم مورد ترديد است، پس با خود در باره ترس و بيم آنجا بينديش شايد براى نجات آماده شوى، و در باره حال مردمان فكر كن كه رنج و درد روز قيامت را چنان كه بايد بكشند مى‌كشند و با همه اين درد و ترسها ايستاده و منتظر عملى شدن و به وقوع پيوستن آنهايند، هنگامى كه گنهكاران را تاريكيها فرا گرفته و خشم و غضب بر آنها سايه افكنده است، صداى گرفته و خفه‌اى كه بيانگر شدّت خشم اوست، به گوش مى‌رسد، اينجاست كه گنهكاران، يقين به هلاكت خود يافته و امّتها به زانو درافتند به حدى كه نيكان نيز از بدى موضع خود بيمناك شوند، و از ميان شعله آتش منادى ندا كند: اى فلانى كه به علت طول امل در دنيا خود را وعده امروز و فردا مى‌دادى و عمر خود را در راه عمل بد تباه ساختى. سپس با گرزهاى آهنين به سراغش مى‌آيند و با تهديد بر مصائب بزرگ با او روبرو مى‌شوند و او را روى سر واژگونه در سرايى بسيار تنگ، با راههايى بس تاريك، و هلاكت‌گاههاى تيره و تار، مى‌اندازند.