مجموعه ورّام، آداب و اخلاق در اسلام ت تنبیه الخواطر - ورام بن ابی فراس - الصفحة ٥٤٧ - كيفيت پرسش در روز قيامت

پس اى بيچاره چقدر جنايت تو بزرگ و چقدر خطرناك است! و تو در آن حال از دو حالت بيرون نيستى: يا اين كه به تو بگويند، لطف كردم و بخشيدمت، كه چقدر باعث شادى و شادمانى تو خواهد بود و اوّلين و آخرين بر تو رشگ ببرند، و يا آن كه به فرشتگان خطاب رسد: او را بگيريد و در غل و زنجير كنيد و بعد به طرف دوزخ كشان كشان ببريد! و در اين هنگام است كه اگر آسمان و زمين به حالت گريه كنند- به علت بزرگى مصيبت و حسرت زيادت بر آنچه از طاعت خدا كوتاهى كرده و آخرتت را به دنيايت فروخته‌اى، دنياى پستى كه تو را همراه نيست- سزاوار خواهد بود! بدان كه هيچ كس از بيم آن روز در امان نيست مگر آن كه از خود حساب كشيده و در ترازوى شرع، رفتار، گفتار و قدمهايى كه برمى‌دارد و لحظات عمرش را بسنجد، همان طورى كه امير المؤمنين على بن ابى طالب (ع) فرمود: پيش از آن كه به حساب شما برسند، از خود حساب بكشيد و قبل از اينكه اعمال شما را بسنجند، شما خود بسنجيد (٣)! حسابرسى خود انسان از خويشتن آن است كه از هر معصيتى پيش از مردن صميمانه توبه كند و كوتاهى در انجام واجبات الهى را جبران كند و مظالم را دانه به دانه باز دهد! و از آن كسانى كه به زبان و يا دستش آزرده است، حلال- بود، بطلبد تا دل آنها را به دست آورد تا اين كه بهنگام مردن مظلمه و واجبى در گردن او نماند، چنين كسى بدون حساب وارد بهشت مى‌شود، و اگر پيش از آن بميرد در خطر از هول و بيم آن روز گرفتار خواهد بود و بايد از شرّ آنجا به خدا پناه ببرى موقعى كه به تو با زبان پيامبرش خاطرنشان مى‌سازد و مى‌گويد: «و هرگز مپندار كه خداوند از كردار ستمكاران غافل است بلكه كيفر ظالمان را به تأخير مى‌اندازد تا آن روزى كه چشمهايشان در آن روز خيره و حيران است، و در آن روز ستمكاران سخت هراسان، سر به بالا كرده و چشمها نگران و دلهاشان از شدّت عذاب در اضطراب و نگرانى است. (٤)»