جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٥٦ - غزل ٤٧١ خدا را كم نشين با خرقه پوشان

محبوبا! اين دل و لطيفه ربّانى عشّاق است كه از شوق مشاهده جمالت همواره در جوشش مى باشد، بيا و لب ميگون و حيات بخش و چشم مست و جمال جذّاب خويش را بنمايان و به جذبه اى ما را به خود بِكش و بكُش، و سپس آب حيات بقايمان بخش. به گفته خواجه درجايى:

دلبرا! نه تنها من از اين زهّاد و عبّاد آزرده خاطرم، بلكه صراحى و جام مى و جمال تو هم كه در تجلّى است از ايشان دل خون است، و نفحات جانفزايت از آنان به فرياد مى باشد كه چرا ايشان به جام مِى‌ «وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً»[٢]: (و پروردگارشان به آنان شراب پاكيزه نوشانيد.) نظر ندارند و متعرّض نفحاتِ‌

٣٢١٤

«إنَّ لِرَبّكُمْ فى أيّامِ دَهْرِكُمْ نَفَحاتٍ، ألا! فَتَعَرَضُوا لَها.»

[٣]: (براستى كه براى پروردگارتان در روزهاى عُمرتان نفحات و نسيمهايى است. هان! پس در معرض آن قرار گيريد.) نمى‌شوند.

و يا منظور اين باشد كه: معشوقا! بيا به جامه زُرق و زهد خشك ايشان نظر كن و ببين چگونه فريفته آن گشته‌اند، و به فريفتگى ما هم به مشاهدات جمالت نظر نما كه چگونه اشتياق ديدارت خونين دلمان نموده و جذباتت فرياد و شور در ما افكنده، آنگاه ببين كداميك از ما شايسته عنايتت مى باشيم. بخواهد بگويد:

٣٢١٥

«أسْأَلُكَ بِسُبُحاتِ وَجْهِكَ وَبِأنْوارِ قُدْسِكَ، وَ أبْتَهِلُ إلَيْكَ بِعَواطِفِ رَحْمَتِكَ وَلَطائِفِ بِرّكَ، أنْ تُحَقِّقَ ظَنّى بِما أؤَمِّلهُ مِنْ‌

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٧٧، ص ٣٤٧.

[٢] - انسان: ٢١.

[٣] - بحار الانوار، ج ٧١، ص ٢٢١.