جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٠٤ - غزل ٤٦٢ اى نور چشم من! سخنى هست گوش كن

آرى، آن كس كه قدم در راه عشق محبوب بى‌همتا نهاده، از هر جانب هواهاى نفسانى و شيطانى او را از مقصدش باز مى دارند؛ اينجاست كه وى بايد گوش به پيام سروش الهى و انبياء و اولياء : دهد و با ياد او و مراقبه، اهرمَن و شيطان را از خود براند؛ كه: «إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ، تَذَكَّرُوا، فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ»[١]: (براستى آنان كه تقوى‌ پيشه‌اند، وقتى شيطانى گرداگرد [دل‌] آنها مى گردد [و يا: وسوسه شيطانى به ايشان مى رسد] بى درنگ متذكّر شده و ناگهان [دلشان‌] بينا مى گردد.).

خواجه هم به خود خطاب كرده و مى گويد:

كه فرمودند:

٣١٨٥

«صافُّوا الشَّيْطانَ بِالمُجاهَدَةِ، وَاغْلِبُوهُ بِالمُخالَفَةِ؛ تَزْكُوا انْفُسُكُمْ وَتَعْلُوا ...»

[٢]: (با مجاهده نمودن [با هوا و هوس‌] در برابر شيطان صف بكشيد، و با مخالفت [با خواهش نفس‌] بر او چيره شويد، تا نَفْسها و جانهايتان پاك و والا گردد ...- نيز:

٣١٨٦

«لا تَجْعَلَنَّ لِلشَّيْطانِ فى عَمَلِكَ نَصيباً، ولا عَلى‌ نَفْسِكَ سَبيلًا

[٣]: (هرگز براى شيطان در عمل خويش بهره‌اى، و بر نفس خود راهى قرار مده.- همچنين:

٣١٨٧

«رَدْعُ النَّفْسِ وَجِهادُها عَنْ أهْوِيَتِها يَرْفَعُ الدَّرَجاتِ وَيُضاعِفُ الحَسَناتِ.»

[٤]: (برگرداندن نفس و مجاهده با هواهاى نفسانى، درجات انسان را بالا برده و حسنات و نيكى هايش را دو چندان مى كند.- نيز:

٣١٨٨

«مَنْ أحَبَّ نَيْلَ الدَّرَجاتِ العُلى‌، فَلْيَغْلِبِ الهَوى‌.»

[٥]: (هركس دوست دارد به درجات والا نايل آيد، بايد بر هوى‌ و هوس خويش چيره گردد.).

[١] - اعراف: ٢٠١.

[٢] ( ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب الشيطان، ص ١٧٥.

[٣] ( ٢، ٣) غرر و درر موضوعى، باب الشيطان، ص ١٧٥.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٧.

[٥] - غرر و درر موضوعى، باب الهوى، ص ٤٢٨.