جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٨٦ - غزل ٤٣٠ فتوى پير مغان دارم و قولى است قديم

(بدرستى كه رحمت خدا نسبت به نيكوكاران نزديك است.- نيز: «وَ رَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ»[١]: (و رحمت پروردگارت از تمام آنچه گرد مى آورند بهتر است.- همچنين: «لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ، ما زَكى‌ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً»[٢]: (و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، هرگز احدى از شما پاكيزه نمى گرديد.)؛ و كجا ممكن بود از اغواء شيطانِ‌ «لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ»[٣]: (حتماً همه آنها را گمراه خواهم نمود.) آسوده خاطر شويد؛ كه: «وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ، لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا»[٤]: (و اگر فضل و رحمت خدا بر شما نبود، جز عدّه كمى، همه شيطان را پيروى مى نموديد.).

و ممكن است اين بيت اشاره به جريان خطيئه آدم ٧ باشد، كه اگر لطف الهى شامل حضرتش ٧ نشده بود، نمى‌توانست از اغواء شيطان نتيجه بالاترى بگيرد يعنى به اين عالم بيايد و با توبه و هدايت به مقام خلافت الهى دست يابد؛ كه: «ثُمَّ اجْتَباهُ رَبُّهُ، فَتابَ عَلَيْهِ وَ هَدى‌»[٥]: (سپس پروردگارش او را برگزيده و به او بازگشت نموده و توبه‌اش را پذيرفته و هدايتش فرمود.)

در اين بيت خواجه خود را دلدارى داده، كه افسرده خاطر مباش، ايّام هجران بسر خواهد آمد، و نسيمها و نفحات سحرگاهى خواهد وزيد، و گُل وجودت از فروبستگى گشوده مى گردد. در جايى مى گويد:

[١] - زخرف: ٣٢.

[٢] - نور: ٢١.

[٣] - ص: ٨٢.

[٤] - نساء: ٨٣.

[٥] - طه: ١٢٢.