جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٠٩ - غزل ٤٤٩ من ترك عشقبازى و ساغر نمى كنم

از بيت پنجم و هشتم اين غزل ظاهر مى شود كه خواجه گرفتار گفتار بدخواهان بوده و ايشان وى را از عشق به محبوب حقيقى منع مى نموده‌اند، كه مى گويد:

اى آنان كه مرا از باده گرفتن از مشاهدات جانان و عشق او پرهيز مى دهيد! بس كنيد اين طريقى نيست كه به اختيار خود آن را برگزيده باشم، فطرتِ‌ «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها، لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ»[١]: (همان سرشت خدايى كه همه مردم را بر آن آفريد، هيچ دگرگونى براى آفرينش خدا نيست.) مرا بر آن داشته، «وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ»[٢]: (وليكن بيشتر مردم [از اين حقيقت‌] آگاه نيستند.) درجايى مى گويد:.

مگر ممكن است، بر فطرت توحيد و خداشناسى بودن، و عشق با او نورزيدن؟

صد بار به گفته ناهموار شما گوش فرا دادم و از آن طريقه توبه كردم و ديگر نمى كنم.

[١] - روم: ٣٠.

[٢] - روم: ٣٠.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، عزل ١١٦، ص ١١٣.