جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٧١ - غزل ٤٤٣ ما نگوييم بد و ميل به ناحق نكنيم

ناسزايمان گويند؛ كه:

٣٠٦٧

«مَنْ فَعَلَ الشَّرَّ، فَعَلى نَفْسِهِ اعْتَدى‌.»

[١]: (آن كه كار بد انجام داد، بر نَفْس خويش ستم كرد.- نيز:

٣٠٦٨

«مَنْ تَرَكَ الشَّرَّ، فُتِحَتْ عَلَيْهِ أبْوابُ الخَيْرِ.»

[٢]: (هركس كار بد را ترك كند، درهاى خير و خوبى بر او گشوده مى گردد.)

ما دانسته ايم كه مقصد از آمدن در اين جهان، توشه معنوى برداشتن و بدن عنصرى را مركب اين راه قرار دادن و رفتن است؛ لذا به زينت آن نظر نداريم؛ كه:

٣٠٦٩

«إنَّ لَكُمْ نِهايَةً، فَانْتَهُوا إلى نِهايَتِكُمْ؛ وَإنَّ لَكُمْ عَلَماً، فَانْتَهُوا بِعَلَمِكُمْ.»

[٣]: (بدرستى كه براى شما نهايت و غايتى است، پس به سوى آن [رهسپار شده وبدان‌] برسيد، و همانا شما را نشانه و پرچمى است، پس به آن برسيد.- نيز:

٣٠٧٠

«إنَّكُمْ إلى‌ عِمارَةِ دارِ البَقاءِ أحْوَجُ مِنْكُمْ إلى‌ عِمارَةِ دارِ الفَنآءِ.»

[٤]: (براستى كه شما به آبادانى خانه بقا [آخرت‌] نيازمندتريد تا به آبادانى و عمارت خانه فنا [دنيا].- همچنين:

٣٠٧١

«إنَّكُمْ إنْ رَغِبْتُمْ إلَى اللَّهِ، غَنِمْتُمْ وَنَجَوْتُمْ ...»

[٥]: (براستى كه اگر به خدا دل ببنديد، غنيمت برده و نجات مى يابيد ...)

آرى، طريقه عالم و اهل آن بر اين است كه هنرِ هنرمندان را به حساب نياورد و به نابودى ايشان همّت بگمارد، پس بهتر آن است كه سالكين، از اوّل به عالم و گفتار جهانيان بى‌اعتنا باشند و خود را آلوده نسازند؛ كه:

٣٠٧٢

«إنَّ الدَّهْرَ لَخَصْمٌ غَيْرُ مَخْصُومٍ، وَمُحْتِكمٌ غَيْرُ ظَلُومٍ، وَ مُحارِبٌ غَيْرُ مَحْرُوبٍ.»

[٦]: (بدرستى كه روزگار دشمن شكست ناپذير، و فرمانفرمايى است كه هرگز ظلم و ستم نمى كند، و جنگجويى است كه مغلوب.

[١] - غرر و درر موضوعى، باب الشر، ص ١٧٣.

[٢] -غرر و درر موضوعى، باب الشر، ص ١٧٣.

[٣] - غرر و درر موضوعى، باب الترغيب الى الآخرة والعمل الصالح، ص ١٤٠.

[٤] - غرر و درر موضوعى، باب الترغيب الى الآخرة والعمل الصالح، ص ١٤٠.

[٥] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب الترغيب الى الآخرة والعمل الصالح، ص ١٤٠.

[٦] - غرر و درر موضوعى، باب الدهر، ص ١١٩.