جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٥٣ - غزل ٤٤٠ ما ورد سحر بر سر ميخانه نهاديم

و به هرچه و هركه نظر مى كند

٤٧٤

«أيَكُونُ لِغَيْرِكَ مِنَ الظُّهُورِ ما لَيْسَ لَكَ؟!»

[١]: (آيا براى غير تو آنچنان ظهورى است كه براى تو نباشد؟!) مى‌گويد:

زاهد با من دوستى نمود تا دستش ببوسم، و يا چون وى به عبادات قشرى بپردازم، و يا عبادت را براى رسيدن گلرخان بهشتى انجام دهم؛ ولى صفاى خاطر من مرا بر آن داشت كه غير دوست ندانم و بوسه و توجّه را به جانانه اختصاص دهم. به گفته خواجه در جايى:

آرى عالم طبيعت و دنيا درياست، و صورت عنصرى بشر كشتى اين دريا، و روح و جان بدين عالم آمده و در كشتى تن در كشاكش امواج قرار گرفته تا گمشده خود و گوهر يكدانه خويش را (كه حضرت دوست است) باز يابد و به سير صعودى خود بپردازد. خواجه هم مى خواهد بگويد: من هم بدين خاطر، كشتى عالم خاكى‌ام را به.

[١] - اقبال الاعمال، ص ٣٤٩.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٧٣، ص ٨٦.