جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ١٣٧ - غزل ٤٣٨ ما بر آريم شبى دست و دعايى بكنيم

از بيت چهارم اين غزل ظاهر مى شود كه خواجه را وصالى بوده و سپس به هجران مبتلا گشته، به فكر چاره جويى آن شده و استمداد از دوستان و اهل كمال نموده، تا شايد حضرت محبوب به خود راهش دهد و ديدارش حاصل گردد. ابيات اين غزل اگرچه به صيغه جمع آورده شده، ولى مراد خواجه، خودش مى باشد؛ چنانكه از چند بيت آن ظاهر مى شود. و براى چاره جويى و خلاصى از هجران، شش امر را در شش بيت يادآور شده و به هر يك اشاره مى فرمايد و مى گويد:

١- شبى دست به دعا خواهم برداشت و با خواندن دوست، غم فراق را به پايان خواهم رساند؛ كه:

٣٠٢٤

ألدُّعآءُ سِلاحُ الأوْلِيآءِ.»

[١]: (دعا، اسلحه اولياى خدا [عليه نَفْس و شيطان‌] مى‌باشد.- نيز:

٣٠٢٥

«إنَّ لِلّهِ سُبْحانَهُ سَطَواتٍ وَنَقِماتٍ؛ فَإذا نَزَلَتْ بِكُمْ، فَادْفَعُوها بِالدُّعآءِ، فَإنَّهُ لا يَدْفَعُ البَلآءَ إلّا الدُّعآءُ.»

[٢]: (بدرستى كه براى خداوند سبحان خشم گرفتن ها و كيفرهايى است؛ پس هنگامى كه بر شما فرو آمد، آنها را با دعا دفع كنيد، كه بلا و گرفتارى را جز دعا دفع نمى كند.- به گفته خواجه در جايى:

[١] - غرر و درر موضوعى، باب الدّعاء، ص ١٠٤.

[٢] - غرر و درر موضوعى، باب الدّعاء، ص ١٠٤.