پس آنانكه در وجد[١]، مستغرقند،		شب و روز در عين حفظ حقند
نگه دارد از تاب آتش خليل،		چو[٢] تابوت موسى ز غرقاب نيل‌
چو كودك‌[٣] به دست شناور بر است،		نترسد و گر دجله پهناور است‌
تو بر[٤] روى دريا قدم چون زنى،		چو مردان، كه بر خشك، تر دامنى؟
ره عقل جز پيچ بر پيچ نيست‌		بر عارفان جز خدا هيچ نيست‌
توان گفتن اين با حقايق‌شناس‌		ولى خرده گيرند اهل قياس‌[٥]:
كه پس آسمان و زمين چيستند		بنى آدم و دام و دد كيستند؟
پسنديده پرسيدى: اى هوشمند،		بگويم گر آيد جوابت پسند:
كه هامون و دريا و كوه و فلك،		پرى و آدميزاد و ديو و ملك،
همه هرچه هستند از آن كمترند،		كه با هستيش نام هستى برند
عظيم است پيش تو دريا به موج‌		بلند است خورشيد تابان به اوج،
ولى اهل صورت كجا پى‌برند،		كه ارباب معنى به ملكى درند[٦]،

[١] وجد: در شرح تعرف آمده است كه وجد در لغت عرب بر چهار معنى است: يافتن گمشده، توانگر شدن، غضبناك گرديدن از كار بزرگ، هر اندوهى كه آن با سوزش و الم باشد، عرب آنرا« وجد» گويد.

[٢] تابوت موسى: اشاره دارد به قصه حضرت موسى كه مادرش او را پس از تولد در صندوقى گذاشت و به رود نيل افكند و زوجه فرعون او را از نيل گرفت و پرورش داد.

[٣] - چو كودك ...: وقتى كه طفل در دست و تحت مراقبت مربى شنا باشد ترسى ندارد هرچند دجله پهناور باشد، زيرا مربى شنا حافظ كودك از غرق شدن ميباشد.

[٤] تو بر روى دريا ...: مراد بيت اين است: تو كه در خشكى آلوده دامن هستى چگونه ميتوانى مانند سالكان پاكدامن بر روى دريا قدم زنى؟( گذشتن از دريا نخستين‌بار به نام موسى كليم و بنى اسرائيل هنگام فرار از فرعون در تورات و قرآن مجيد منعكس است) ر ك- اعلام قرآن، مقاله موسى.

[٥] توان گفتن ...: اين‌گونه مطالب را حقايق‌شناسان و عارفان درمى‌يابند اما اهل قياس و كسانى كه به فلسفه و منطق و ادراكات حسى پاى‌بندند بر اين مطالب خرده و ايراد ميگيرند.

[٦] ولى اهل صورت ...: اهل ظاهر به حال ارباب معنى پى نمى‌برند و نميدانند كه اهل معانى در ملك الهى هستند. در ملك الهى آفتاب كمتر از ذره‌ايست و هفت دريا كمتر از قطره‌يى ميباشد.