تكاور[١] به دنبال صيدى براند		شبش دست داد، از حشم‌[٢] بازماند
به تنها ندانست روى‌[٣] و رهى‌		بيفتاد ناكام، شب در رهى‌
يكى پيرمرد اندر آن ده مقيم،		ز پيران مردم‌شناس‌[٤] قديم‌
پسر را همى گفت: كاى شاد بهر[٥]،		خرت را مبر بامدادان به شهر
كه اين ناجوانمرد برگشته بخت،		كه تابوت بينمش بر جاى تخت،
كمر بسته دارد به فرمان ديو		به گردون بر، از دست جورش غريو
درين كشور آسايش و خرمى،		نديد و نبيند به چشم آدمى‌
مگر كاين سيه نامه بى‌صفا،		به دوزخ برد لعنت‌[٦] اندر قفا
پسر گفت: راهى دراز است و سخت‌		پياده نيارم‌[٧] شد اى نيكبخت‌
طريقى بينديش و رايى بزن‌		كه راى تو روشن‌تر از راى من‌
پدر گفت: اگر پند من بشنوى،		يكى سنگ برداشت بايد قوى‌
زدن بر خر بى‌گنه چند بار		سر و دست و پهلوش كردن فگار
مگر كان فرومايه زشت كيش،		به كارش نيايد خر پشتريش‌[٨]

[١] تكاور: مركب از« تك» و« آور» است كه در اينجا مراد اسب تندرو است.

[٢] حشم: خدمتگزاران و كسانيكه نسبت به كسى تعصب ميورزند مشروط بر اينكه آن كس هم نسبت به آنان تعصب داشته باشد. بر چاكران و خويشاوندان و افراد خانواده هم اطلاق ميشود و در زبان عاميانه گوسفندان متعلق به يك كس را حشم خوانند و آنرا بر احشام جمع ميبندند.

[٣] - روى: در اينجا به معنى مكان است. يعنى جاى و راهى را نميشناخت.

[٤] مردم‌شناس: در نسخه على يف« منت‌شناس» ضبط شده است.

[٥] اى شاد بهر: اى كسى كه بهره‌اش شادى است.« شاد بهر» نام يكى از مثنوى‌هاى عنصرى بوده كه فعلا در دست نيست.

[٦] لعنت: مفعول صريح است براى فعل« برد». يعنى با نامه سياه اعمال خود، به دوزخ خواهد رفت و لعنت و نفرين مردم، در قفاى وى و بعد از مرگ او همچنان ادامه خواهد يافت.

[٧] نيارم:( از مصدر يارستن) نميتوانم.

[٨] در بعضى نسخه‌ها بيست و چهار بيت ضبط شده است كه على يف آنها را در پاورقى-- نسخه خود نقل كرده است و ما نيز آن ابيات را در پاورقى نقل مى‌كنيم:

سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً		و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ‌
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى‌		برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ)