تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٦٠٩ - سخنان كوتاه آن حضرت در اين زمينهها پند، حكمت، زهد و

و خردمند هيچ كدام كشمكش نكن، كه خردمند بر تو غالب آيد، و نابخرد هلاكت سازد، در غياب برادرت بهترين سخنى را بگو كه دوست دارى در غيابت بگويد كه عمل اين است، در كارها چون كسى باش كه مى‌داند بر نيكى پاداش بيند، و در جرم مسئوليت دارد.

(١) ١٧٧. يونس، به آن جناب عرض كرد: ولايت من نسبت به شما و معرفت حق شما كه خدا نصيبم كرده از همه دنيا براى من محبوب‌تر است. يونس گويد: (با شنيدن اين سخن) آثار غضب در چهره حضرت ظاهر شده و فرمود: يونس! ما را بيجا مقايسه كردى، مگر دنيا و متاع دنيا چيست؟ جز رفع التهاب معده و پوشش عورت چيزى است؟ تو با محبت ما زندگى جاودانه خواهى يافت.

(٢) ١٧٨. اى شيعه آل محمد ٦! كسى كه هنگام غضب بر خود مسلط نباشد، با همنشين خوش رفتارى نكند، با رفيق خوش رفاقت نباشد، با صلحجو به نيكى مصالحه نكند، و با مخالف بخوبى مخالفت ننمايد، از ما نيست. اى شيعيان آل محمد! تا توانيد از خدا پروا كنيد، و لا حول و لا قوة الا باللَّه.

(٣) ١٧٩. عبد الاعلى گويد: مدينه در محفلى بودم سخن از جود و بخشش به ميان آمد و به درازا كشيد، يكى از اهل مجلس به نام «ابو دكين» گفت: جعفر (يعنى حضرت صادق «ع») چنين و چنان است (فضائلى دارد) اگر دستش بسته نبود[١]. عبد الاعلى گويد: پس از اين جريان روزى حضرت صادق به من فرمود: با اهل مدينه نشست و برخاست دارى؟

گفتم: آرى، فرمود: گفتگوهائى كه بينتان شده بازگوى، شرح ماجرا را بيان كردم، فرمود: واى بر ابو دكين، او پر مرغ را ماند كه بادى به پروازش آرد، پيغمبر صلّى اللَّه عليه فرمود: هر كار خيرى صدقه است و بهترين صدقه آن است كه با توانگرى باشد (يعنى از زندگى و هزينه عائله خود كسر نكند) و از عائله خود شروع كن، و دست روئين (دهنده) از دست زيرين (گيرنده) افضل است، و خدا كسى را بر نگهداشتن حد كفاف ملامت نفرمايد، شما تصور مى‌كنيد خدا بخيل است، و كسى از خدا بخشنده‌تر است؟ هر كه حق خدا را در جاى خود نهد، بخشنده و آقاست، بخشنده آن نيست كه مال را از ناروا بچنگ آرد و نابجا مصرف كند. هان! به خدا من اميدوارم كه هنگام ديدار خدا به هيچ مال ناروائى دست نزده باشم، هيچ حقى از خدا به من تعلق نمى‌گيرد جز آنكه مى‌پردازم، تا بحال شبى بر من نگذشته كه حق خدا در مالم باشد و نپرداخته باشم.

[١] جمله بد ادا شده، و از قرينه ذيل حديث معلوم مى‌شود كه مى‌خواسته بگويد امام صادق با همه فضائلى كه دارد سخاوتمند نيست، و قهرا سخاوت را با ولخرجى اشتباه كرده است.