تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤١ - اما شعب اطاعت ناصحان

كند و همه كارهايش را اصلاح نمايد.

(١) علامت ناصح چهار چيز است: به حق قضاوت كند، حق مردم را بدون مطالبه بپردازد، هر چه خود خواهد براى ديگران هم بخواهد و به هيچ كس تجاوز نكند.

(٢) نشان اهل يقين شش چيز است: به وجود خدا يقين كند و به او ايمان آرد، يقين كند كه مرگ حق است و از آن بترسد، يقين داند كه قيامت حق است و از رسوائى آن روز بيم كند، يقين داند كه بهشت حق است و بدان شوق ورزد، يقين داند كه جهنم حق است و براى نجات از آن آشكارا تلاش كند، بداند كه حساب حق است و به حساب خود برسد.

(٣) نشان مخلص چهار چيز است: سلامت قلب (از ناپاكيهاى شرك، كفر، كينه و غيره)، سلامت اعضا (بى‌آزارى و ترك گناه)، خير رساندن و شر نرساندن.

(٤) علامت زاهد ده چيز است: بى‌رغبتى به حرامها، خويشتن‌دارى (از شهوات)، انجام واجبات، اگر برده است راه و رسم اطاعت نيك بشناسد و اگر خواجه است روش بنده- پرورى داند و تعصب نداشته باشد، كينه در دلش نباشد، با آنكه به وى بد كرده نيكى كند، به آنكه زيان رسانده سود بخشد، از ستمكار بگذرد و براى حق خدا تواضع كند.

(٥) نشان نكوكار ده چيز است: دوستى در راه خدا، دشمنى در راه خدا، رفاقت براى خدا، جدائى براى خدا، خشم براى خدا، خشنودى براى خدا، عمل براى خدا، رغبت به خدا، افتادگى با ترس و لرز و پاكى و اخلاص و حيا و مراقبت براى خدا و احسان در راه خدا.

(٦) نشان پرهيزگار شش چيز است: از خدا بترسد، از مؤاخذه‌اش حذر كند، چنان شام كند و صبح كند كه گويا او را مى‌بيند، دنيا را مهم نشمارد، و بر اثر خوشخوئى چيزى از دنيا را بزرگ نشمارد.[١] (٧) نشان متكلف چهار چيز است: جدل در مسائل بيفائده، ستيزگى با ما فوق، طمع بستن به چيزى كه بدان نرسد و صرف همت در آنچه نجاتش نبخشد.

(٨) نشان ظالم چهار چيز است: بر بالادست با نافرمانى ستم كند، زيردست را با غلبه بيازارد، حق را دشمن دارد و آشكارا ستم كند، (و بر حسب نسخه ديگر كه هم مناسبتر است و هم با روايات ديگر موافق، با ستمگران همكارى كند).

[١] چنان كه ملاحظه مى‌شود بر حسب عبارت متن اولا عدد بيش از پنج نيست، ثانيا ربط خوشخوئى با كوچك شمردن دنيا محتاج به تكلف زياد است و شايد عبارت( و يحسن خلقه) بوده يعنى دنيا را بزرگ نشمارد و اخلاقش نيك باشد.