فرمود: صبر را بالش خود ساز، فقر را در آغوش گير، لذتها را واگذار، با هوس مخالفت كن، و بدان كه هرگز از مراقبت خداوند بيرون نيستى، پس ببين در چه حالى؟ (٣) خداوند به يكى از پيامبران وحى كرد: «اما دل كندنت از دنيا، آسايشى بود كه بدان شتافتى، اما پيوستنت به من عزتى بود كه بدان دست يافتى (و اينها براى خودت بود) آيا براى من با دشمنم دشمنى كردى؟ و با دوستم طرح دوستى ريختى؟ (٤) روايت شده كه بارى قماش سنگين قيمت براى آن حضرت مى‌بردند، در راه دزدان حمله كردن دو آنها را ربودند، حامل بار طى نامه‌اى جريان را بعرض رساند، حضرت به خط مبارك مرقوم فرمود: ما هم جان و هم مالمان از موهبتهاى گوارا و امانتهاى سپرده خداوند است، هر چه را خواهد با مسرت و خرسندى از آن بهره‌مندمان كند، و هر چه را خواهد، با اجر و ثواب بگيرد، آن كه بيتابى صبر از كفش ربايد اجر خود را پامال كرده، و از اين (محنت) به خدا پناه مى‌بريم.

(٥) آن كه در كارى حاضر باشد و ناراضى، چون غايب است، و آن كه غايب باشد و راضى چون حاضر است.[١] (٦) هر كه به گوينده‌اى گوش دهد او را پرستيده، اگر از خدا دم زند، خدا را پرستيده، و اگر از شيطان گويد شيطان را.

(٧) «داود بن قاسم» گويد: از آن جناب پرسيدم، معناى «صمد» چيست؟ فرمود: بى‌ناف.

گفتم مى‌گويند مراد بى‌اندرون است، فرمود: آنچه اندرون دارد، ناف دارد.[٢].

(٨) «ابو هاشم جعفرى» گويد: روزى كه امام ٧ ام الفضل دختر مأمون را تزويج كرد عرض كردم: مولاى من، بركت امروز بر ما زياد است. فرمود: ابو هاشم! بركات خدا امروز بر ما فراوان است؟ گفتم: آرى مولا، امروز چه بايد گفت؟ فرمود: خير گوى تا خير به تو رسد. گفتم: اين كار را بدون تخلف خواهم كرد. فرمود: در اين صورت هدايت شوى و جز خير نبينى.

(٩) به يكى از دوستانش مرقوم فرمود: اما در اين دنيا ما همه با هم آشنائيم (و معاشر و مختلط) ولى هر كس‌

[١] اين مضمون همان احاديثى است كه گويد: هر كه به عمل قومى راضى باشد جزء آنهاست و در پاداش يا كيفرشان شريك است، پس حاضر ناراضى به حكم غايب است و غايب راضى به حكم حاضر.

[٢] در تفسير اين كلمه روايات مختلف است و بعضى مانند همين حديث تفسير مى‌كند، به چيزى كه ميان تهى نيست، و خلاصه خلل در وجودش نمى‌باشد و مى‌فرمايد كليه موجودات غير از خدا خلل دارند.