تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٦٣٣ - سفارشهاى آن جناب به هشام و توصيف عقل
در قلب متواضع رشد كند، نه قلب متكبر سركش. خداوند تواضع را ابزار عقل قرار داده و تكبر را ابزار جهل، نمىبينى هر كه سر به سقف كوبد سرش بشكند، و هر كه سر فرو افكند در سايه سقف برآسايد، و در پناهش درآيد خداى متعال نيز آن را كه تواضع نكند، فرو نهد، و آن را كه تواضع كند رفعت بخشد.
(١) هشام! چه نازيباست: درويشى پس از توانگرى، و گناه پس از عبادت، و از اين زشتتر بنده عابدى است كه ترك عبادت كند.
(٢) هشام! زندگى جز براى دو كس خيرى ندارد: شنونده نگهدار، و عالم زباندار.
(٣) هشام! هيچ چيز از عقل بهتر، ميان مردم قسمت نشده است، خواب عاقل از شب- بيدارى جاهل افضل است. خداوند هيچ پيغمبرى را جز با عقل نفرستاده، چندان كه عقلش از همه تلاشهاى. كوشندگان بيشتر بوده (و ديگران با همه كوششها به عقل او نمىرسيدهاند) و هيچ بنده واجبى را بجا نيارد جز وقتى كه تعقل كند (نيك دريابد).
(٤) هشام! اگر مؤمنى را ساكت و كم حرف ديديد به وى نزديك شويد كه حكمت مىافشاند. مؤمن كم حرف و پركار است. و منافق پر حرف و كم كار.
(٥) هشام! خداوند متعال به حضرت داود وحى كرد: به بندگانم بگو ميان من و خود عالمى دنيازده (و دنيا باخته) قرار ندهند، كه از ياد من و محبت و مناجاتم بازشان دارد، اين گونه علما راهزنان بندگان منند (و ما اكثر قطاع الطريق؟) كمترين معاملهاى كه با آنها مىكنم اين است كه شيرينى و محبت مناجاتم را از دلشان مىگيرم.
(٦) هشام! هر كه خود را بزرگ بيند فرشتگان آسمانها و زمين لعنتش كنند، و هر كه به برادرانش تكبر كند و بزرگى فروشد، با خدا ضديت كرده، و هر كه چيزى را ادعا كند كه از آن وى نيست همتش را در غير رشد و هدايت خويش بكار برده (احتمال غلط و تحريف در جمله قوى است).
(٧) هشام! خداوند متعال به حضرت داود وحى كرد: داود، اصحاب خود را از دلباختگى شهوتها برحذر دار، و (از عواقب آن) بيم ده، آنها كه دل به لذتها بستهاند قلوبشان از من محجوب و پوشيده است.
(٨) هشام! از تكبر بر دوستان من و باليدن به علم خويش بپرهيز مبادا خدا بر تو غضب كند، و با خشم او ديگر نه دنيايت سود بخشد و نه آخرتت، در دنيا چون ساكن خانه ديگران هر دم چشم براه كوچ باش.
(٩) هشام! همنشينى اهل دين شرف دنيا و آخرت است، مشورت با خردمند خيرخواه