تحف العقول ت جنتی - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٩٥ - سفارش آن جناب به«زياد بن نضر» هنگامى كه او را به فرماندهى جبهه مقدم لشكر به جانب صفين براى نبرد با معاويه اعزام نمود
(١)
سفارش آن جناب به «زياد بن نضر» هنگامى كه او را به فرماندهى جبهه مقدم لشكر به جانب صفين براى نبرد با معاويه اعزام نمود
(٢) در هر شام و بام خداى را رعايت كن، بر (جان) خود از غرور بترس، هرگز نفس را ايمن از بلا مپندار، و بدان كه اگر نفس را از بسيارى از خواستهها براى ترس از عواقبش باز ندارى هوس، تو را به زيانهاى فراوان كشاند تا به ناچار دست بردارى، پس خود را از ستم، گمراهى، تجاوز و دشمنى باز دار. من فرماندهى اين سپاه را به تو واگذاشتم، مبادا آنها را (به حكم زيردستى و غريزه كبر و غرور، همچون ديگر فرماندهان) بذلت كشى، و بر آنها بزرگى كنى، كه (منصب، نشان رفعت نيست و) بهترين شما پرهيزگارترين شماست (هر چند در صف سربازان باشد) از عالمشان بياموز، جاهلشان را تعليم كن، از نابخردشان بگذر، كه تو تنها در پرتو علم، و خوددارى از آزار و اذيت و كارهاى جاهلانه مىتوانى خيرى بدست آرى. (٣) سپس امام ٧ به دنبال اين سفارش مكتوبى مشتمل بر دستورهاى جنگى لازم و تخدير (از غفلت و سستى) به اين مضمون نگاشت:
بدان كه مقدمه سپاه (و پيشجنگان) ديدبان قشونند و ديدبانهاى مقدمه، پيشقراولانند.
تو چون از ديار خود بيرون رفتى و به دشمن نزديك شدى از فرستادن ديدبان به همه نواحى و بعضى از درهها، جنگلها، نهانگاهها و (خلاصه) در هر سوى، خسته و دلتنگ مشو، چه ممكن است دشمن بر شما شبيخون زند و در كمين باشد. ستونهاى لشكر و قبيلهها را از صبح تا شام راه مبر جز به منظور آمادگى (و مانور نظامى) كه اگر تصادفا وضع پيش بينى نشدهاى بوجود آمد يا پيشامد ناگوارى رخ داد آمادگى قبلى داشته باشيد، به هنگام مقابله با دشمن بايد اردوگاه شما جلوى تپهها يا دامنه كوهها، يا پيچ رودخانهها باشد تا بعنوان پناهگاه و سنگر از آن استفاده كنيد، هنگام درگيرى بايد حمله از يك يا (حد اكثر) دو طرف باشد، نگهبانان را در ارتفاعات كوهها، فراز تپهها و بلندى رودها بگماريد تا ديدبانى كنند و دشمن از ناحيه مطمئن يا نامطمئنى بر شما يورش نياورد. بطور دستهجمعى فرود آئيد، و دستهجمعى كوچ كنيد، شبانگاه اگر اتراق كرديد اطراف اردوگاه نگهبانان با نيزه و سپر پاس دهند، و تيراندازان بايد كنار آنها قرارگيرند، تا دشمن شبيخون نزند و غافلگيرتان نكند. و تو (اى فرمانده سپاه) بايد شخصا مراقب لشكر باشى، و تا به صبح نخوابى جز بمقدار چرتى و چشم گرم شدنى، اين برنامه را بايد در طول راه تا هنگام مقابله با دشمن ادامه دهى، در شروع جنگ پيشدستى نكن، از شتابزدگى بپرهيز جز اينكه فرصتى بدست آرى (كه از كف دادن آن موجب غلبه دشمن گردد) مبادا پيش از حمله دشمن يا دريافت فرمانى از جانب من آغاز پيكار كنى.
و السلام عليكم و رحمة اللَّه و بركاته