اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٩٩
مىكردند و از علما تقاضاهايى داشتند، كه از ديدگاه شرع، درست نبود. سرانجام علما جدا شدند و گروهى جديد به نام «كنفرانس شيعه» تأسيس كردند. در بنياد اين سازمان، وجود ناصر الملة مفيد بود، زيرا بر تمام امور تسلط داشت و كارها بنا بر رأى نهايى او انجام مىگرفت. مولانا ابو الكلام آزاد در سوگنامهاش نوشته است:
امروز عالم اسلام از شخصيتى محروم شد كه در علم بىنظير و در سياست بىمثال بود.[١]
او به همراه سيد نجم الحسن، نخستين كسى بود كه به فكر تأسيس دانشكده «شيعه كالج» در لكهنو افتاد تا جوانان شيعه، دانش جديد را همراه با روح و علوم اسلامى بياموزند.[٢]
از ديگر كارهاى مهم و ارزنده وى، تجديد بناى مرقد شريف قاضى نور اللّه شوشترى در آگره است. پدرش مير حامد حسين، به تعمير و آبادانى آن همت گماشت و پس از وفات در آنجا دفن شد. سيد ناصر حسين هم اين اقدام پدر را پى گرفت و سالها در عمران و آبادى آن كوشيد تا اينكه آنجا را به صورت يكى از مهمترين مشاهد شيعه در هند درآورد. خود وى نيز وصيت كرد تا در آنجا مدفون شود، كه در كنار پدرش، به خاك سپرده شد.
سيد ناصر حسين به قاضى نور اللّه علاقه بسيار داشت و هماره در بزرگداشت مقام وى مىكوشيد. به اشارهاش چندين كتاب در شرح حال قاضى، همچون: شهيد ثالث نوشته ميرزا هادى كشميرى و صحيفه نور نوشته سيد صغير حسن دهلوى نگاشته شد تا مردم متوجه بزرگى مقام شهيد ثالث شوند.[٣]
او به قدرى ابهت و عظمت داشت كه در دل همگان جاى گرفته بود و حتى غير مسلمانان هم بدو احترام مىگذاشتند. وقتى كه نائب السلطنه هند به او لقب
[١]. صدر الافاضل، مطلع انوار، ٦٦٨.
[٢]. امين عاملى، اعيان الشيعة، ج ١٠، ٢٠١.
[٣]. تهرانى، مصفى المقال، ٢٨٦.