اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ١٤٤
تحصيلات
آيت اللّه فيض، پس از خواندن ادبيات و مقدمات علوم در زادگاهش نزد استاد آقا شيخ محمّد حسين علامه، به اصرار برادرش ميرزا على اصغر خان بشير خاقان، سرهنگ تلگرافخانه و ناظم مخابرات تهران، كه به عنوان رئيس تلگرافخانه همدان به آن شهر رفته بود، به همدان رفت و در كالج آمريكايى به تحصيل زبان انگليسى و رياضى پرداخت. تا زمانى كه برادرش كفيل حكومت همدان شد، قهر كرده به قم بازگشت و سطوح را نزد آيت اللّه حاج آقا احمد طباطبايى قمى (د. ١٣٣٤ ه. ق)- كه در شمار علماى بزرگ و مطرح قم بود.[١] و آيات عظام حاج ميرزا محمّد ارباب قمى (د. ١٣٤١ ه. ق) و حاج شيخ ابو القاسم قمى (د. ١٣٥٣ ه. ق) فراگرفت و بخشى از معقول را هم از شيخ عيسى قمى آموخت.[٢]
هجرت به تهران
معظم له، در سال ١٣١٢ ه. ق به همراه دوست دانشمندش، آيت اللّه حاج ميرزا محمّد كبير قمى، براى فراگيرى كلام و فلسفه به تهران مهاجرت كرد و به مدت پنج سال نزد آيت اللّه ميرزا محمّد حسن آشتيانى اصول و شيخ محمّد حسن ناظر تهرانى (د. ١٣٢٠ ه. ق) فقه و نزد حكيم آقا محمود كهكى قمى (د ١٣٣٨ ه. ق) متخلص به رضوان و شيخ على رشتى (د. ح. ١٣٤٠ ه. ق) فلسفه و كلام را به خوبى آموخت و مبانى علمىاش را استوار ساخت.[٣]
هجرت به نجف
در سال ١٣١٧ ه. ق آيت اللّه فيض براى نيل به درجه اجتهاد، رهسپار حوزه
[١]. فيض، گنجينه آثار قم، ج ١، ص ٣٢٨.
[٢]. ريحان يزدى، آينه دانشوران، ص ١٤٧.
[٣]. همان.