اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢١٠
درس مىداد. مجلس درس او زبانزد فضلا و طلاب بود، و بسيارى از افراد خوش استعداد در آن شركت مىجستند كه آيت اللّه آقا سيد جمال الدين گلپايگانى از جمله آنان بود. وى در سال ١٣١٦ ه. ق به گلپايگان بازگشت و به تدريس، تأليف، امامت جماعت و راهنمايى مردمان مشغول شد.
مهاجرت به تهران
در حدود سال ١٣٢٥ ه. ق آيت اللّه صافى رهسپار تهران شد و مورد استقبال شايسته حضرات آيات: شيخ فضل اللّه نورى، سيد محمّد امام جمعه و حاج ميرزا ابو القاسم صاحب حاشيه بر مكاسب قرار گرفت. وى به دليل داشتن روحيه اسلامخواهى و دينطلبى در آن ايام كه مصادف با غوغاى مشروطيت بود، با آيت اللّه شهيد حاج شيخ فضل اللّه نورى همصدا شد وى در تمام مراحل با شيخ فضل اللّه همراهى كرد، و حتى در روزهاى سخت و دهشتناك محاصره خانه شيخ به وسيله مجاهدان و فاتحان، دست از يارى و همراهى شيخ برنداشت، و تا واپسين روزهاى زندگى شيخ شهيد در كنار او بود.[١] آن عالم مجاهد پس از شهادت شيخ و تغيير اوضاع به نفع دشمنان دين، ديگر تاب ديدن آن وضعيت و تسلط يپرمخان ارمنى، سردار اسعد بختيارى و محمّد ولى خان تنكابنى را نياورد، و از طريق قم و اصفهان به گلپايگان بازگشت.
بازگشت به گلپايگان
در سال ١٣٢٧ ه. ق، آن مرد بزرگ به زادگاه خويش بازگشت، و تا پايان زندگى در آنجا ماندگار شد. وى از همه مناصبى كه در حوزههاى علميه در انتظارش بود صرفنظر كرد، اوقاتش را صرف ترويج دين، تدريس، تأليف، دادرسى مظلومان،
[١]. ر، ك: صافى گلپايگانى، صافىنامه، مقدمه، ص ٨.