است. يكى از اعلام حوزه علميه نجف در قرن چهاردهم هجرى آيت اللّه العظمى ميرزا محمّد باقر زنجانى است كه كمتر در شرح زندگى آن فقيه فرزانه گفته شده است. اينك در آستانه سى‌امين سال وفات آن بزرگمرد علم و ايمان، با استفاده از مقاله‌اى كه شاگرد فرزانه‌اش، فقيه هنرمند والاقدر آيت اللّه سيد مرتضى نجومى در شرح‌حال معظم له نگاشته است، اين نوشتار تقديم مى‌شود، اميد آنكه قبول افتد و در نظر آيد.

ولادت‌

آيت اللّه ميرزا محمّد باقر زنجانى، ملقب به جمال الدين‌[١] فرزند محمّد مهدى، فرزند ميرزا احمد، در صبحگاه يكى از شريفترين روزها- روز قدر- ٢٣ رمضان المبارك ١٣١٢ ه. ق در زنجان زاده شد.[٢] پدرش كه از تجّار محترم، بسيار علاقه‌مند و دوستدار علما و مردى بافضيلت بود، فرزندش را به تحصيل علوم دينى تشويق كرد. اشتياق پدر، رغبت كامل فرزند و توفيقات الهى باعث شد تا ميرزا با جديت تمام به تحصيل پرداخت.[٣]

تحصيلات‌

ايشان نخست خواندن، نوشتن و قرائت قرآن و كتب مقدماتى را در مكتب آموخت، سپس در حوزه علميه زنجان نزد استادان وقت به تحصيل ادبيات و سطوح پرداخت نخستين استادش در فنون ادب و ادبيات عرب، برادر گرانقدرش، خطيب توانا و شاعر والا مرحوم شيخ محمّد حسن زنجانى متخلص به سعيد (د. بعد ١٣٥٣ ه. ق) بود. پس از آن، مراتب علمى‌اش را نزد استادان بزرگ‌

[١]. نجومى، كيمياى هستى، ٨٣.

[٢]. تهرانى، نقباء البشر ج ١، ٢٢٦.

[٣]. نجومى، كيمياى هستى، ٨٣.