اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٦٩
كلام
٣. رساله در خلافت[١] رجال
٤. معجم رجال الحديث
اين كتاب يكى از كمنظيرترين كتب رجالى شيعه، و در برگيرنده احوال ١٥٦٧٦ نفر است كه با نگارش زيبا و ترتيب جالب و تحليل و منهج علمى در ٢٣ جلد به چاپ رسيده است.
مؤلف در اين كتاب در ترجمه هر شخص، تمام راويان از او، و يا كسانى كه شخص راوى از آنان نقل مىنمايد را ذكر كرده و جاى روايات وى را در كتب اربعه معين نموده و با اين كار، مشكل «مشتركات» را نيز حل كرده است. علاوه بر اين، در احوال راوى دقت كرده و درستى يا نادرستى طريق شيخ مفيد يا طوسى را به او معلوم كرده است. فايده اين كار اين است كه شخصى تمام روات يك خبر را ملاحظه كرده و مىبيند تمام آن ثقه هستند و حكم به صحت روايت مىكنند در حالى كه غافل از آن است كه طريق شيخ طوسى و يا مرحوم مفيد به آن راوى ضعيف است و لذا روايت هم ضعيف مىشود.
جلد اول كتاب در برگيرنده ٦ مقدمه سودمند است:
١. دليل احتياج به علم رجال و پاسخ به منكرين اين دانش
٢. معيارهاى علمى كه به كمك آن وثاقت و حسن احوال راوى ثابت مىشود
٣. بحث درباره توثيقات متأخرين همچون سيد بن طاووس، علامه حلّى، ابن داود و علامه مجلسى
٤. مناقشه و بحث درباره ساير توثيقات عامه مانند: اصحاب امام صادق در
[١]. طريحى، مقدمه دليل المعجم، ص ٢٠.