اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٥١٠
و از مشايخ اجازه محقق اردبيلى است[١] و به احتمال بسيار مقدس اردبيلى برخى از متون فقه و اصول را نيز نزد وى خوانده است.
شهيد ثانى در حق وى اعتقاد تمامى داشت و از خداوند فرزندى مىخواست كه استادش سيد على صائغ بوده باشد و خداوند آرزوى او را برآورده ساخت و بدو شيخ حسن- صاحب معالم- را بخشود و سيد على صائغ تربيت و تدريس او را بر عهده گرفت.[٢]
تأليفات وى عبارتند از:
١. شرح شرايع الاسلام.
٢. مجمع البيان فى شرح ارشاد الاذهان (شرح بزرگ ارشاد و از آغاز تا انجام كتاب الصوم بوده است).
٣. شرح ارشاد الاذهان.[٣]
درگذشت آن فقيه بزرگ در پانزدهم ماه رجب سال ٩٨٠ ق روى داد و در روستاى «صديق شرقى تبنين» به خاك سپرده شد[٤] و در وفاتش صاحب معالم قصيدهاى سرود.[٥]
٢. شيخ الياس اردبيلى
دانشمند فاضل شيخ الياس اردبيلى، دايى مقدس اردبيلى، يكى از اساتيد محقق اردبيلى است. با وجودى كه در اكثر علوم خصوصا علوم هيئت و رياضيات سرآمد عصر خود بوده، متأسفانه در كتب تراجم و شرححالنگارى هيچ نام و اثرى
[١]. اربعين علامه مجلسى؛ ٥؛ طبقات اعلام الشيعة( قرن ١٠)، ١٥٥.
[٢]. الدر المنثور، ج ٢، ٢٠٠.
[٣]. تكملة امل الآمل، ٢٩٦؛ رياض العلماء، ج ٣، ص ٤٣٤.
[٤]. اعيان الشيعه، ج ٨، ص ٢٠٥.
[٥]. امل الآمل، ج ١، ص ١١٩- ١٢٠، كه ابيات بسيارى از آن را آورده است.