اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٦٨
مطالب مطرح شده در مقدمه كتاب:
فضيلت قرآن، قرائت قرآن، اعجاز و حقيقت آن، اعجاز قرآن از ديدگاههاى مختلف، جاودانگى هدايت قرآن، پاسخ به گفتههاى منكرين فضل قرآن، بقيه معجزات پيامبر و بشارت عهدين، قرّاء سبعه، نزول قرآن بر «سبعة احرف» و اينكه قرائات هفتگانه به جز سبعه احرف هستند، مسئله تحريف قرآن و اثبات نادرستى آن، گردآورى قرآن، حجيت ظواهر كتاب، مسئله نسخ و بررسى ٣٦ آيه كه ادعاى منسوخ بودن آنها شده است و اثبات عدم نسخ آنها، و پس از آن مبحث بداء و ديدگاه شيعه و تفسير آن و پاسخ منكران بداء، حدوث و قدم قرآن.
در جاى جاى اين كتاب، روح تحقيق، ابتكار، تتبع، آشنايى با علوم اسلامى چون: كلام، فقه، اصول، حكمت و فلسفه، تاريخ، حديث، مناظره، تراجم، تفسير، ادب، لغت و احاطه به كتب شيعه و سنى به چشم مىخورد.
صد افسوس كه اين كتاب عظيم در همين يك جلد متوقف شد و امت اسلام از داشتن تفسيرى بىهمانند محروم ماند. چند كار پيرامون اين كتاب صورت گرفته است:
الف. ترجمه بخش اعجاز آن به فارسى، به نام مرزهاى اعجاز وسيله استاد ارجمند حاج شيخ جعفر سبحانى
ب. ترجمه و تلخيص به فارسى، با عنوان شناخت قرآن وسيله آقايان محترم، محمّد صادق نجمى و هاشم هريسى
ج. ترجمه تمام البيان به فارسى به نام بيان در مباحث كلى قرآن به قلم اساتيد نامبرده
د. ترجمه اردو، مترجم: محمّد شفاء نجفى. چاپ اسلامآباد. ١٤١٠ ق/ ١٩٨٩ م.
ه. ترجمه انگليسى، مترجم: عبد العزيز ساشادينا. دانشگاه آكسفورد. ١٩٩٨ م.[١]
[١]. دانشنامه جهان اسلام، ج ٥، ص ٤٧- ٤٨( مقاله البيان، نوشته: محمّد على مهدوىراد).