اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٧
و النافلة و منظومه در فقه و اصول
پس از آن، وى به تهران مهاجرت كرد و رسائل را هم در محضر آيت اللّه محمّد حسن آشتيانى (د. ١٣١٩ ه. ق) آموخت. وى در برخى از علوم، همچون:
ادبيات و حسن خط، مهارت بسيارى كسب كرد.[١]
هجرت به نجف
در حدود سال ١٣١٢ ه. ق، وى رهسپار نجف اشرف شد و ساليان بسيار، با تلاش و كوشش فراوان همراه با فقر و فاقه، تنگى معيشت و تشتت خيال[٢] در فراگيرى علم كوشيد. برخى از استادان اين فقيه سعيد در نجف، عبارتند از آيات عظام:
١. آقا رضا همدانى (ح ١٢٥٠- ١٣٢٢ ه. ق)، صاحب مصباح الفقيه فى شرح شرايع الاسلام
٢. ميرزا حسين خليلى تهرانى (د. ١٣٢٦ ه. ق)
٣. آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى (١٢٥٥- ١٣٢٩ ه. ق)، صاحب كفاية الاصول و فوائد الاصول
٤. سيد محمّد كاظم طباطبايى يزدى (١٢٤٧- ١٣٣٧ ه. ق)، صاحب عروة الوثقى و حاشيه مكاسب
وى در نجف، آنقدر كوشيد تا به درجه اجتهاد نايل آمد. در همان جا، او از علماى بزرگ، فقهاى سترگ و مروجان شرع مقدس- به گفتار و كردارش- به شمار مىرفت.[٣]
آيت اللّه حاج شيخ ابو القاسم قمى به هنگام تحصيل در اصفهان، كاشان و نجف، از گروهى اجازه روايت اخذ كرد كه آنان عبارتند از آيات عظام:
١. ميرزا ابو المعالى كلباسى (د. ١٣١٥ ه. ق)، نويسنده الجبر و التفويض،
[١]. دوانى، مفاخر اسلام، ج ١١، ص ٢٤٥ و ٢٤٧.
[٢]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٦٣.
[٣]. همان.