مهاجرت عده بسيارى از تشنگان معارف شيعى بود. يكى از نام‌آورترين عالمان و مدرسان قم، در آن زمان آيت اللّه حاج شيخ ابو القاسم قمى، معروف به كبير بود؛ فقيهى بزرگ، كه هنوز آوازه سجاياى اخلاقى و مراتب علمى‌اش در شهر قم، شهرت فراوان دارد. اينك، در اين مقال كوتاه به ذكر گوشه‌اى از زندگانى پربارش مى‌پردازيم.

ولادت‌

آيت اللّه حاج شيخ ابو القاسم قمى، در حدود سال ١٢٨٠ يا ١٢٨١ ه. ق، در بيت علم و فضيلت زاده شد. پدرش، شيخ ملا محمّد تقى قمى، يكى از افاضل قم بود.[١] البته، به سال ولادتش در جايى تصريح نشده است، اما از آنجا كه در سال ١٣٥٣ ه. ق، در سنين بيش از ٧٠ سالگى بدرود حيات گفت، پس سال تولدش در حدود ١٢٨٠ ه. ق است.[٢]

تحصيلات‌

حاج شيخ ابو القاسم، دروس مقدماتى و ادبيات، و سطوح اوليه را در قم، كاشان و اصفهان نزد اساتيد وقت فراگرفت. استادانش عبارت بودند از:[٣]

١. شيخ محمّد حسن نادى (د. ١٣١٧ ه. ق)، نويسنده رد الشيخية، كه از بزرگان قم و ابو الزوجه‌اش بود.

٢. شيخ محمّد جواد قمى (د. ١٣١٤ ه. ق)، از اعاظم علماى قم‌

٣. ملا محمّد نراقى‌

٤. ميرزا فخر الدين نراقى (د. ١٣٢٥ ه. ق)

٥. آقا منير الدين بروجردى (د. ١٣٤٢ ه. ق)، صاحب الفرق بين الفريضة[٤]

[١]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٦٣.

[٢]. امين عاملى، اعيان الشيعة، ج ٢، ص ٧٠؛ ريحان يزدى، آينه دانشوران، ص ١٤٤.

[٣]. مرعشى نجفى، الاجازة الكبيره، ص ١٩.

[٤] انصارى قمى، ناصر الدين، اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير، ٢جلد، دليل ما - قم، چاپ: دوم، ١٣٨٧.