اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٧٧
ويژگيهاى شخصى
معظم له، عالمى عامل بود و مصداق كامل توقيع شريف: «و اما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدينه مخالفا لهواه مطيعا لامر مولاه فللعوام ان يقلدوه» به شمار مىآمد. از حيث مقام علم و دانش، زهد و تقوا، ورع و قدس باطن، در مرتبهاى بلند قرار داشت.[١]
وى به دورى از رياست و مرجعيت تمايل داشت. لذا ايشان از حاشيه بر كتابهاى فتوايى خوددارى كرد، و خود را در معرض تقليد مردم قرار نداد. او به فرزندش حاج شيخ عباس صفائى حائرى تأكيد مىكرد:
«فرزندم! آيهاى است در قرآن مجيد، كه كمرشكن است. و آن، آيه مباركه: «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» مىباشد، كه خداوند متعال آخرت را براى كسانى قرار داده است كه فكر و خيال رياست و بزرگى را در سر نداشته باشند» و من به خاطر اين آيه، از مرجعيت و رياست، گريزانم».
وفات
آيت اللّه حاج شيخ محمّد على حائرى قمى پس از درگذشت زعيم حوزه علميه، آيت اللّه حاج شيخ عبد الكريم، بيش از سه سال زنده نماند و در آن مدت هم، مبتلا به كسالت قلبى و بيمارى استسقاء بود. وى در ٥٩ سالگى- يا ٦٨ سالگى- در روز دوشنبه ٢٢ ربيع الثانى ١٣٥٨ ه. ق/ ١٣١٨ ش دار فانى را بدرود گفت.
به دنبال اعلام خبر وفاتش، تمام شهر و حوزه علميه تعطيل شد. تشييع جنازه باشكوهى از آن فقيه جليل صورت گرفت، و در مسجد بالاسر حرم حضرت
[١]. همانجا.