اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٩
بازگشت به قم
سال بازگشت او به قم، دقيقا معلوم نيست. اما اگر مدت توقف و زندگىاش را در قم حدود ٣٠ سال بدانيم، بازگشتش بايد در سال ١٣٢٢ ه. ق بوده باشد. وى در حالى به قم بازگشت، كه يكى از علماى مشهور و دانشمندان نامآور قمى حوزه نجف به شمار مىرفت. لذا، معظم له در قم با استقبال بسيار مواجه شد، مردم و طلاب گرد او جمع شدند و او را پيشواى دينى خود قرار دادند.[١] وى در قم به اقامه جماعت (ظهر و شب) در مسجد امام حسن عسكرى عليه السّلام، تدريس فقه و اصول، و حل مشكلات مردم پرداخت. همچنين، خزانهدارى نفايس، ضريح و حرم حضرت فاطمه معصومه عليها السّلام- كه منصب آبا و اجدادىاش بود- بر عهده وى قرار گرفت؛ تا بدانجا كه يكى از القاب مشهورش، «خازن الحرم» بود.[٢] مردم قم و اطراف آن، تقليد از او را پذيرفتند.[٣]
تدريس
معظم له در طول ساليان فراوان تدريس فقه، شاگردان بسيارى را پروراند. پيش از ورود آيت اللّه حائرى به قم و تأسيس حوزه علميه (١٣٤٠ ه. ق/ ١٣٠٠ ه. ش)، عموم شاگردانش را طلاب و فضلاى قمى تشكيل مىدادند. البته، ايشان همه روزه براى برخى از بازاريان باسواد، يك درس مكاسب هم داشتند كه حاج سيد على بلورفروش و حاج شيخ على سقطفروش، از آن جمله بودند. پس از ورود آيت اللّه حائرى هم، بسيارى از شاگردان معظم له به حلقه درسى حاج شيخ ابو القاسم قمى پيوستند و از او هم بهره بردند.
[١]. تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٦٤.
[٢]. مرعشى نجفى، الاجازة الكبيرة، ص ١٩؛ تهرانى، نقباء البشر، ج ١، ص ٦٤.
[٣]. واعظ خيابانى، علماء معاصرين، ص ١٥٥.