اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٤٣٣
مرحوم آيت اللّه العظمى حائرى در همهجا طنينافكن شد و ايشان با يك دنيا شور و شوق در اوائل سال ١٣٣٦ ق- هنگامى كه نوزده ساله بود- به سوى اراك حركت كرده و در مدرسه آقا سيد ضياء الدين به فراگيرى دانش اسلامى پرداخت. پس از فراگيرى سطوح عاليه در سال ١٣٣٧ ق به درس مرحوم حاج شيخ مشرف شده و تا سال ١٣٤٠ ق در محضر آن مرد بزرگ شاگردى نموده و از درس فقه و اصولش بهرهها برد.
با مهاجرت آيت اللّه العظمى حائرى به قم در سال ١٣٤٠ ق و انتقال حوزه علميه بدين شهر،[١] و دعوت مخصوص استاد از شاگرد سختكوش خود،[٢] ايشان- در سنّ ٢٤ سالگى- به قم مشرّف شده و در مدرسه فيضيه ساكن مىشود. استاد با مشاهده نبوغ و استعداد و فهم و هوش شاگرد تيزبين خود بدو بسيار علاقمند شده و او را جزو حواريين و اصحاب خاصّ خويش قرار داده و توجه مخصوصى به او نشان مىدهد.
خطيب شهير مرحوم حجة الاسلام و المسلمين آقاى انصارى رحمه اللّه فرموده بودند:
زمانى اراكيها آمده بودند و از مرحوم آقاى حائرى درخواست مىكردند كه آيت اللّه گلپايگانى را براى اداره امور دينى و تأسيس حوزه علمى اراك اعزام نماييد.
آقا در جوابشان فرموده بود:
«من مىخواهم او را آقاى دنيا بكنم، شما مىخواهيد او را آقاى اراكش بكنيد!؟» و راضى به رفتن ايشان به هيچوجه نشده بودند.
[١]. جريان مهاجرت آن رادمرد و تأسيس حوزه را ببينيد در: آثار الحجة ١/ ١٤- ١٧.
[٢]. معظم له خود مىفرمودند: آقاى حائرى در نامهاى به من نوشتند: من در قم ماندنى شدم، شما هم بيائيد كه نان جوى پيدا مىشود و با هم مىخوريم. و عين نامه اكنون نزد من موجود است.
و اين شدّت علاقه استاد به شاگرد فرهيختهاش را نشان مىدهد.
در آثار الحجة، ج ٢، ص ٧٢ مىنويسد: از همان زمان شدت استعداد و استقامت سليقه وجودت ذهن و انتقالات بديعه ايشان طرف توجه مخصوص حضرت آيت اللّه حائرى واقع شد ...».