اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٥٣١
داستان تأليف اين كتاب چنين است:
هنگامى كه محقق اردبيلى شرحش بر ارشاد الاذهان- مجمع الفائدة- را نگاشت و اجزاى آن را بر شاگردانش پخش كرد تا پاكنويس نمايند، از آنجا كه بخشهايى از آن كتاب به خط بسيار بدى نگاشته شده و شارح هم درگذشته بود، برخى از تلامذه محقق اردبيلى از صاحب مدارك درخواست كردند تا بار ديگر آنها را شرح نمايد. صاحب مدارك نيز خواهش آنان را اجابت كرد، اما به جاى ارشاد به شرح مختصر النافع پرداخت تا رعايت ادب را نموده باشد و شرحش متمّم كتاب استاد به حساب نيايد.[١]
٦. مدارك الاحكام فى شرح شرايع الاسلام.
اين كتاب، مشهورترين تأليف وى و از آغاز باب طهارت تا پايان كتاب حج به صورت تعليقه و حاشيه بوده و بارها به چاپ رسيده و اخيرا با تحقيق مؤسسه آل البيت در هشت جلد به چاپ رسيده است و اگر در برخى كتابها شرح شواهد ابن الناظم و شرح علويات سبع را بدو نسبت دادهاند، توّهم و بدون اصل است زيرا نخستين كتاب تأليف سيد محمّد بن على بن محيى الدين موسوى عاملى- شاگرد صاحب مدارك- و دومين كتاب نوشته سيد محمّد بن حسن بن ابى الرضا علوى است.[٢]
وفات
صاحب مدارك در روستاى جبع در ٦٢ سالگى در سال ١٠٠٩ ق- دو سال پيش از وفات صاحب معالم- درگذشت و دايىاش بر سر قبرش نوشت: «رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ».
در وفات او شيخ محمّد فرزند صاحب معالم[٣] و شيخ نجيب الدين على بن
[١]. تكملة امل الآمل، ص ٣٥٥.
[٢]. همان، ص ٣٥٥- ٣٥٦.
[٣]. امل الآمل، ج ١، ص ١٦٨.