اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٤٣٦
همچنين آيت اللّه فقيد در مهاجرت علماء و زعماى حوزه علميه نجف[١] به قم، در سال ١٣٤١ ق- كه هشت ماه به طول انجاميد- بنا به سفارش اكيد مرحوم آيت اللّه العظمى حائرى در درس حضرات آيات ميرزاى نائينى و سيد ابو الحسن اصفهانى حاضر شده و مدتها از خرمن فيض آنان بهرهها برده است.
نيز آقا به نويسنده در جواب اين پرسش كه: آيا از محضر مرحوم آيت اللّه حاج شيخ ابو القاسم كبير استفاده بردهايد؟ فرمودند:
«مرحوم آقاى كبير درس مرتبى نداشتند، امّا من به مجلس ايشان بسيار رفت و آمد مىكردم و از انفاس و اخلاق ايشان بهره بردم».
مرجع بزرگوار در زمانى كه مرحوم آيت اللّه العظمى ميرزاى نائينى در قم به تدريس پرداخت، به درس ايشان حاضر شد و طبق فرموده خود «قاعدهيد» را در محضر آن فقيه بزرگ فراگرفت. خود آقا مىفرمود:
«آقاى نائينى گوششان بسيار سنگين شده بود و كم مىشنيدند. از طرفى كسانى همچون مرحوم آمير سيد على يثربى كاشانى به آن مرحوم اشكال مىكردند و درس شلوغ مىشد. آقا مىفرمودند: من كه نمىشنوم، شلوغ نكنيد. بگذاريد تا مطلب را بگوئيم. (و به آنان كه از نظر هيكل از من قوىتر و رشيدتر بودند) فرمودند: شايد شما نياز نداشته باشيد، اما براى ايشان مطلب روشن شود (و اشاره به من مىكردند كه اندامم كوچكتر از ديگران بود)[٢]».
[١]. اين مهاجرت در اعتراض به تصميم دولت ملك فيصل مبنى بر واگذارى امتياز استفاده از دو رودخانه دجله و فرات به انگليس صورت گرفته كه بعدها منجر به تبعيد حضرات آيات عظام: نائينى، اصفهانى، شهرستانى و سيد عبد الحسين حجت به ايران شد. تفصيل آن را ببينيد در: آثار الحجة ١/ ٢٤- ٢٥.
زندگينامه رجال و مشاهير ايران. ١/ ١٩٣- ١٩٤.
[٢]. آقا هنگام ذكر اين نكته در حاليكه مىخنديد، مىفرمود: آقاى نائينى خيال مىكردند كه چون هيكل من ريزتر است، مطلب را هم ديرتر متوجه مىشوم.