اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٥١
جمله علامه فاضل شربيانى (م ١٣٢٢ ه. ق) و علامه شيخ محمّد حسن مامقانى (م ١٣٢٣ ه. ق) از اساتيد آن مرحوم بودهاند. او در سال ١٣١٥ ه. ق به شهر خويش بازگشت و رياست دينى شهر را برعهده گرفت و در سال ١٣٢٨ ه. ق- در اوج جريانات مشروطه- به علت عدم موافقت با مشروطه غير مشروعه، به نجف مهاجرت كرد و در آنجا مورد اعتماد مرحوم آيت اللّه سيد محمّد كاظم يزدى (صاحب عروة) قرار گرفت و از اطرافيان ايشان به شمار آمده و توزيع پول نان حوزه نجف برعهدهاش نهاده شد.
در سال ١٣٤٦ ه. ق به ايران بازگشته و در مشهد سكونت گزيد و در مسجد جامع گوهرشاد به اقامه جماعت پرداخت. او دو يا سه بار نيز منصب غبارروبى و تنظيف ضريح مبارك را برعهده گرفته و سرانجام به سن هشتاد و شش سالگى در نجف- در سفر زيارت مرقد امير المؤمنين عليه السّلام- در ١٨ شعبان ١٣٧١ ه. ق بدرود حيات گفت و پس از تشييع باشكوه و نماز مرحوم علامه شيخ آقابزرگ تهرانى بر پيكرش، در ايوان مقبره شيخ الشريعه اصفهانى به خاك سپرده شد.
از آثارش تقريرات درس اصول استادش مرحوم شربيانى را مىتوان نام برد.[١] كه بر آن تقريظ استاد، نگاشته شده است.
تحصيلات
آيت اللّه فقيد در دامان پاك پدر و مادرش دوران كودكى را پشت سر نهاد و پس از آموختن قرآن و خواندن و نوشتن، در ١٣ سالگى (سال ١٣٣٠ ه. ق) همراه برادر بزرگ خويش مرحوم سيد عبد اللّه خويى[٢] و ديگر افراد خانواده رهسپار نجف شد.
ايشان از كودكى و نوجوانى به هوش و ذكاوت، حافظه و استعداد در ميان اقران خود معروف بوده و در اندك زمانى گوى سبقت را از همگنان ربود.
[١]. ر. ك. تهرانى، نقباء البشر، ج ٤، صص ١٦٠٩- ١٦١٠.
[٢]. مرحوم حجت الاسلام و المسلمين آقاى حاج سيد عبد اللّه خويى يكى از مدرسين كربلا به شمار مىرفت.