اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٣٢٠
آيت اللّه شيخ مرتضى اردكانى مىفرمود:
«روزى در حضور آيت اللّه حائرى بودم كه دو سيد جوان وارد شدند و آقا نسبت به آن دو احترام بسيار نمود. وقتى آن دو رفتند، از ايشان پرسيدم:
اينها چه كسانى بودند كه شما اينقدر به آنها احترام نموديد؟
فرمود: اينها دو نفر مجتهد عادل هستند؛ يكى آقا سيد احمد خوانسارى و ديگرى آقا سيد محمّد رضا گلپايگانى».[١]
وى در مدت اقامت خويش در قم، اسفار و اشارات را نزد مرحوم ميرزا على اكبر حكيم يزدى آموخت. و در سالهاى ١٣٤٥ و ١٣٤٦ ه. ق از درس فقه آيت اللّه شيخ محمّد رضا مسجدشاهى اصفهانى- كه به دعوت آيت اللّه حائرى به قم مهاجرت كرده بود- بهره برد. وى در كنار اين درسها نيز حساب، هندسه، جبر و مقابله را نزد ميرزا محمّد حسن رياضى فراگرفت. وى به قدرى در علوم رياضى و هندسه متبحر بود كه هرگاه با برخى از بستگان خويش كه ليسانس رياضى بودند به مذاكره مىپرداخت، برترى رياضى او آشكار و نمايان بود. وى نهتنها در اين علوم سرآمد اقران به شمار مىرفت، بلكه در تاريخ نيز تبحر خاصى داشت و خط نستعليق را به زيبايى مىنوشت.[٢]
استادان
مرحوم آيت اللّه خوانسارى ثمره سه حوزه علميه بزرگ شيعه: اصفهان، نجف و قم، و محصول زحمتهاى استادان ذيل بود:
١. آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى (١٢٥٥- ١٣٢٩ ه. ق)، صاحب كفاية الاصول
٢. آقا سيد محمّد كاظم يزدى (١٢٥٦- ١٣٣٧ ه. ق)، صاحب عروة الوثقى
[١]. انصارى قمى، آيت اللّه گلپايگانى فروغ فقاهت، ص ٢٤.
[٢]. مجله مكتب اسلام، سال ٢٤، شماره ٢٨٦، ص ٤.