تأسيس حوزه علميه اراك- در سال ١٣٣٢ ه. ق به همت آيت اللّه حاج شيخ عبد الكريم حائرى- بود. لذا، معظم له رهسپار اراك شد تا از فيض آيت اللّه حائرى بهره گيرد، و در كنار تحصيل به تدريس سطوح نيز بپردازد.

با مهاجرت آيت اللّه حائرى به قم و تشكيل حوزه علميه در آنجا، مردم اراك از ايشان خواستند كه آيت اللّه خوانسارى به جاى ايشان اقامه جماعت كند، و اداره امور دينى مردم را بر عهده بگيرد. مرحوم استاد هم با اين تقاضا موافقت كرد.

آيت اللّه اراكى مى‌فرمود:

«مرحوم آقاى حائرى پس از ٦ ماه از عزيمتشان به قم، روزى در جلسه‌اى فرمود: ما مى‌خواستيم آقا سيد احمد خوانسارى اعلم علماى شيعه باشد، و لكن ايشان قناعت كردند كه اعلم علماى اراك باشند».[١]

مهاجرت به قم‌

زمانى كه آيت اللّه خوانسارى سخن آيت اللّه حائرى را شنيد، بى‌درنگ در سال ١٣٤٠ ه. ق از اراك به قم مهاجرت كرد، و يكسره به درس فقه و اصول آيت اللّه حائرى- در حالى كه خود مدرسى بزرگ بود- حاضر شد. او كمتر در درس سخن مى‌گفت، ولى زمانى هم كه لب به سخن مى‌گشود و اشكالى مى‌كرد، توجه استاد را كاملا جلب مى‌نمود و احيانا پاسخ اشكالش به فردا موكول مى‌شد.[٢]

آيت اللّه خوانسارى از همان اوان حضور در درس آيت اللّه حائرى، مورد توجه كامل ايشان قرار گرفت، چنانكه آقاى حائرى پس از دو ماه، محل اقامت نماز جماعت خويش را در مدرسه فيضيه به ايشان تفويض كرد، و در اولين نماز جماعت هم شركت جست و به وى اقتدا نمود.[٣]

[١]. مجله مكتب اسلام، سال ٢٤، شماره ٢٨٦، ص ٤؛ مجله نور علم، سال ١٣٦٣، شماره ٨، ص ١٣.

[٢]. همان.

[٣]. مجله نور علم، سال ١٣٦٣، شماره ٨، ص ١٣.