اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ٢٨١
وفاتشان (١٣٩٤ ه. ق) هيچگاه به ايران نيامد».[١]
اعراض از مرجعيت
آيت اللّه محمّد ابراهيم جنّاتى نقل كرد:
«پس از وفات آيت اللّه العظمى حكيم، گروهى بسيار از فضلا و طلاب حوزه نجف به ايشان براى انتشار رساله عمليه و نشر فتاوايشان اصرار مىورزيدند و حتى زمينه را براى ارجاع مردم آذربايجان و زنجان آماده مىكردند، اما ايشان زير بار نرفت و فرمود: من مديريت و توانايى اداره حوزه را ندارم. با نپذيرفتن مرجعيت از سوى ايشان، و هم آيت اللّه شيخ حسين حلى، زمينه براى مرجعيت عام و گسترده آيت اللّه خويى آماده شد».
وصال حق
آيت اللّه ميرزا محمّد باقر زنجانى پس از عمرى تلاش و كوشش در راستاى اعلاى كلمه حق و احياى علوم اهل بيت عليهم السّلام در صبح روز دوشنبه ٢٠ ماه مبارك رمضان ١٣٩٤ ه. ق، پس از اداى فريضه صبح و خواندن تعقيبات ادعيه و اذكار به استراحت پرداخت. اهل خانه كه مىبينند ايشان تا نزديكيهاى ظهر بيدار نشده است به خيال آنكه وى را بيدار نمايند به اتاق ايشان مىروند، اما مىبينند كه ميرزا در خواب راحتى، به راحت ابدى فرورفته است.
خبر فوت ايشان، موجى از غم و اندوه در حوزه علميه نجف پديد آورد. گروه بسيارى از طلاب و فضلا با ١٦ ماشين، جنازه مباركشان را به كربلا بردند. در نهر علقمه غسل دادند و با تشييع مفصلى در كربلا و تجديد زيارت حرمين شريفين امام حسين عليه السّلام و حضرت ابو الفضل العباس عليه السّلام به نجف مراجعت كردند.
فرداى آن روز ٢١ ماه رمضان و روز شهادت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام با تشييع
[١]. نجومى، كيمياى هستى، ٨٧- ٨٩.