«... آيت اللّه فيض، در سال ١٣٣٦ ه. ق دو مدرسه فيضيه و دار الشفاء را كه اغلب حجراتش، انبار بقال و علاف و سوختدان حمام و منزلگه غريبان و دار المساكين گرديده، و اطاقهاى بزرگ فوقانى آن- كتابخانه و غرفه شاه‌نشين آن- قهوه‌خانه عمومى و بالاخانه‌هاى كوچكش- حجره‌ها- تفريحگاه برخى محترمين آلوده به افيون شده بود، تدريجا از دست غاصبين انتزاع نمود و به تعمير اساسى آنها همت گمارد و همه را مسكن اهل علم گردانيد و كليه طلاب را ماهانه و حقوق و كتاب مى‌رسانيد. و حتى به مناسبت تأسيس اين حوزه، به افتخار معظم له از ناحيه متولى‌باشى، در روز عيد غدير ١٣٣٦ ه. ق در صحن عتيق چراغانى و جشن بسيار باشكوهى منعقد گرديد و در آن، بيش از پنج هزار تن از طبقات مختلف اهالى شهر و تمام روحانيون و طلاب شركت كردند».[١]

شاگردان‌

آيت اللّه فيض به مجرد ورود به قم در سال ١٣٣٣ ه. ق، شروع به تدريس فقه و اصول كرد. روحانيان و طلاب قمى هم گرد شمع وجودش جمع شدند، و از محضرش بسى استفاده بردند. اين فعاليت علمى تا سال ١٣٤٠ ه. ق- كه سال ورود مرحوم آيت اللّه حائرى و رونق حوزه علميه قم است- ادامه يافت. پس از آنكه طلاب و فضلاى شهرهاى ديگر نيز به قم آمدند، بر شكوه و گستردگى حوزه درسى ايشان افزوده گشت. صاحب آينه دانشوران مى‌نويسد:

«از دانشمندان و علماى قم كه امروزه مجلس درسشان مجمع فضلا و دانشجويان و هم فتاواى آن جناب مورد استفاده است، استاد مكرم آقا ميرزا محمّد فيض قمى است».[٢]

[١]. واعظ خيابانى، علماى معاصرين، ص ٣٣١؛ جعفريان، رسول. برگهايى از تاريخ حوزه علميه قم، ص ١٥- ١٦.

[٢]. ريحان يزدى، آينه دانشوران، ص ١٤٧.