اختران فقاهت بررسى زندگى علمى و سياسى گروهى از علماى سده اخير - انصارى قمى، ناصر الدين - الصفحة ١٢
تحصيلات
معظم له، ١٢ ساله بود كه در ربيع الاول ١٢٨٤ ه. ق به وسيله پدر بزرگوارش به اصفهان آمد، و در مدرسه صدر ساكن شد. وى ادبيات عربى و فارسى، شرح امثله و نصاب الصبيان، را نزد برادر بزرگش، آقا سيد محمّد جواد دهكردى، فراگرفت و سپس نزد استادان وقت زانوى ادب به زمين زد، و علوم: فقه، اصول، حكمت، فلسفه، كلام، رجال و حديث را بخوبى از آنان آموخت. برخى از استادان وى عبارتند از:
١. ميرزا ابو المعالى كلباسى (١٢٤٧- ١٣١٥ ه. ق)، صاحب بشارات الاصول
٢. حاج ميرزا محمّد هاشم چهارسوقى (د. ١٣١٨ ه. ق)، صاحب مبانى الاصول
٣. شيخ محمّد باقر مسجد شاهى (١٢٣٥- ١٣٣٠ ه. ق)، صاحب لب الاصول
٤. شيخ محمّد حسن نجفى (د. ١٣١٧ ه. ق)
٥. ملا محمّد باقر فشاركى (د. ١٣١٤ ه. ق)، صاحب عنوان الكلام
٦. ملا اسماعيل حكيم (د. ١٣٠٤ ه. ق)، كه فقيه فقيد علوم حكمت و فلسفه بويژه اسفار را در چهار سال نزد وى آموخت.
مهاجرت
آيت اللّه دهكردى، در ٢٩ سالگى و به سال ١٣٠١ ه. ق در حالى كه به مقام عالى اجتهاد نايل آمده بود، رهسپار عتبات عاليات شد. زمانى چند، وى در سامراء به درس زعيم شيعه، آيت اللّه ميرزا محمّد حسن شيرازى (د. ١٣١٢ ه. ق) حاضر شد و با سخن گفتن در درس درباره مسئله جبيره در وضو و تفاصيل آن چشم همگان را به سوى خويش جلب كرد. علاوه بر آن، وى از انفاس قدسى و محضر اخلاقى عالم عارف سالك، آخوند ملا فتحعلى سلطانآبادى، (د. ١٣١٧ ه. ق)، و هم از محضر محدث نامآور شيعه، حاج ميرزا حسين نورى (د. ١٣٢٠ ه. ق)، بهره فراوان برد.