شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٥٤ - ه حجيت ظواهر كتاب
علامۀ شهيد مرحوم مرتضى مطهرى در مقدمۀ جلد اول اصول فلسفه پس از انتقادهاى عالمانه از كارهاى مستشرقين و خاورشناسان چنين مىگويد:«كنت گوبينو كه در زمان ناصر الدين شاه در ايران اقامت داشته و زبان فارسى را خوب تكلم مىكرده در كتابى كه به نام سه سال در ايران به زبان فرانسه منتشر كرده و به فارسى ترجمه شده است آنجا كه كيفيت احوالپرسى ايرانيان را شرح مىدهد،مىگويد:پس از آنكه شما و صاحبخانه و جميع حضار نشستيد،شما به طرف صاحبخانه رو مىكنيد و مىگوييد آيا بينى شما فربه است؟صاحبخانه مىگويد در سايه توجهات بارىتعالى بينى من فربه است بينى شما چطور؟...من در برخى مجالس ديدهام كه حتى پنج مرتبه اين را از يك نفر سؤال كردهاند و او پاسخ داده است و حتى شنيدم در توصيف...يكى از علماى تهران مىگفتند كه از بزرگترين خصايلش اين بود كه وقتى به ملاقات يكى از بزرگان مىرفت،نه تنها در خصوص بينى وى و متعلقان وى پرسش مىنمود،بلكه دربارۀ بينى تمام نوكرها و حتى دربان استفسار مىكرد.ملاحظه مىكنيد كه اين مرد در اثر عدم آشنايى كامل به تعبيرات فارسى و گمان اينكه در جمله «دماغ شما چاق است»منظور از كلمۀ دماغ،بينى و منظور از چاق،فربهى است دچار چه اشتباهى شده و به چه شكل مسخرهآميزى آن را نقل كرده است.قطعا كنت گوبينو در بيان اين جمله غرض سوئى نداشته و تنها عدم آشنايى كامل به تعبيرات فارسى او را به اين اشتباه انداخته است.وقتى كه در مقام معرفى آداب و عادات و رسوم اينگونه اشتباهات رخ مىدهد در مورد افكار فلسفى چه انتظارى مىتوان داشت».
بنابراين،اصوليين اولا تنها محكمات را حجت مىدانند و ثانيا تنها براى عالم و اسلامشناس و ثالثا براى عالم هم بعد الفحص و الياس حق تمسك به ظواهر قرآن وجود دارد نه مطلقا.
با حفظ اين مقدمه به جواب سخن اخباريين مىپردازيم.از اخباريين مىپرسيم:
مراد شما از اينكه ظواهر قرآن در حق ما حجيت ندارد،چيست؟
اگر مرادت اين است كه هر عامى و شبه عامى مجاز نيست از ظواهر قرآن استفاده كند،ما هم اين گفتار را مىپذيريم و آنگاه تعميم مىدهيم به هر كتاب با سخن دقيق