از بنى آدم اصناف نعمت و معاجله نمينمايد بعقوبت بجهت وفور رحمت و عموم منفعت، و شبهه‌اى نيست در آن كه كسى كه قادر باشد بر خلق سماوات و ارضين و تسخير شمس و قمر و ادخال ليل در نهار و بعكس اين منزه خواهد بود از اتخاذ ولد و شريك زيرا كه آن از صفات محتاجين است و نيز از جمله كمال قدرت او است اينكه:

٦- خَلَقَكُمْ‌ بيافريد شما را اى فرزندان آدم‌ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ از تنى تنها كه آدم عليه السلام است‌ ثُمَّ جَعَلَ‌ پس بيافريد مِنْها از آن نفس، يعنى از پهلوى چپ او يا از فضله طين او زَوْجَها زن او را يعنى حوا؛ بدانكه چون خلق آدم و خلق حوا دو آيت‌اند از جمله آياتى كه دالند بر وحدانيت و قدرت او سبحانه كه يكى از آنها عادت مستمره است و ديگرى عادت غير مستمره زيرا كه معهود نيست كه خلق زن از ضلع رجل باشد پس آيت ثانيه ادخل خواهد بود در اكمال قدرت و لهذا آن را بلفظ ثُمَ‌ كه دالست بر تراخى ايراد نموده تا تنبيه باشد بر مباينت آن از آيه اولى از روى فضل و مزيت و تراخى آن از آن در زيادتى دلالت بر كمال قدرت او پس تراخى‌ ثُمَ‌ در اينمقام در وجود نباشد چنان كه متبادر است بلكه در منزلت و مزيت باشد و اين وجه گاهى صحيح است كه خلق از ضلع آدم عليه السّلام باشد نه از فضله طين او، و بعضى گويند كه‌ ثُمَ‌ متعلق است بمعنى كه لفظ واحِدَةٍ كه متضمن آنست يعنى بيافريد شما را از نفس واحده كه اول او را تنها خلق نموده و بعد از آن آن را مشفع ساخت بزوج او كه حوا است، پس بنا بر اين نيز ثُمَ‌ دلالت نميكند بر تأخير خلق حوا از اولاد در وجود، و نزد بعضى آنست كه حق سبحانه بعد از خلق آدم ذريت او را در ظهر آدم بيافريد و بعد از آن حوا را بيافريد پس تراخى در وجود باشد، و چون ابداع ابدان و افاضه روح در آن اعظم نعم است از اينجهت اول بيان آن نمود و بعد از آن شروع در نعم ديگر كرده فرمود كه‌ وَ أَنْزَلَ لَكُمْ‌ و ايجاد كرد براى شما مِنَ الْأَنْعامِ‌ از چهارپايان‌ ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ‌ هشت صنف را كه زوج يكديگراند يعنى نر و ماده‌اند از شتر و گاو و ميشينه و بزينه، و ايثار انزال بر ابداع و انشاء تنبيه است بر آنكه نشو انعام بنباتست و ثمر نبات بآب باران كه سبب آنست پس از اين قبيل تسميه مسبب باشد باسم سبب و نظير اينست كريمه‌ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَيْكُمْ لِباساً چه انزال باران سبب قطن است كه مأخذ لباس است، و بعضى بر آنند كه حق سبحانه اصناف هشتگانه را از بهشت فرستاد بزمين، پس انزال بمعنى حقيقى خود باشد، و جماعتى ديگر گفته‌اند كه معنى آنست كه حق سبحانه نزل شما گردانيد اين هشت صنف را پس در صدد تفصيل خلق بنى آدم درآمده ميفرمايد كه‌ يَخْلُقُكُمْ‌ مى‌آفريند شما را فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ‌ در شكمهاى مادران شما خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ‌ آفريدنى پس از آفريدنى يعنى نطفه را علقه ميسازد و علقه را مضغه پس آن مضغه را استخوان عارى‌