تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩١ - سوره فصلت(٤١) آيات ٤٠ تا ٤٩
باعتبار يبوست و عدم نزارت و طراوت او بنباتات يعنى مىبينى زمين را پژمرده و خشك شده و فرسوده فَإِذا أَنْزَلْنا پس چون فرو فرستيم عَلَيْهَا الْماءَ بر آن زمين آب باران را اهْتَزَّتْ بجنبش در آيد از روى نشاط وَ رَبَتْ و برآيد مانند خمير مايه و منتفخ گردد تا از ميان آن انواع نباتات و رياحين بردمد و متزين و آراسته گردد إِنَّ الَّذِي أَحْياها بدرستى كه آن كسى كه بر اينوجه زنده گردانيد زمين مرده را لَمُحْيِ الْمَوْتى هر آينه زنده كننده مردگان است در آخرت إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ بدرستى كه او بر هر چيزى از احياء و اماته قَدِيرٌ توانا است چه قدرت او نسبت بجميع مقدورات مساويست بجهت اشتراك علت در جميع ممكنات كه امكانست،
و بعد از ذكر آيات بر سبيل تهديد ميفرمايد كه:
٤٠- إِنَّ الَّذِينَ بدرستى كه آنان كه يُلْحِدُونَ ميل مىكنند از نهج مستقيم و منحرف مىشوند از صراط قويم بسبب طعن و تخوف و تأويل باطل و القاى كلام لغو فِي آياتِنا در آيتهاى كتاب ما و اين اهل الحاد لا يَخْفَوْنَ عَلَيْنا پوشيده نميشوند بر ما باشخاص و اقوال يعنى همه را مىبينيم و اقوال ايشان را ميشنويم پس جزاى طعن و تخويف و سزاى الحاد و القاى كلام لغو بايشان خواهيم رسانيد آن گه بر وجه انكار و تهجين فعل ايشان مىگويد أَ فَمَنْ يُلْقى فِي النَّارِ آيا كسى كه انداخته شود، يعنى بجهت الحاد قابل سوختن باشد خَيْرٌ بهتر است أَمْ مَنْ يَأْتِي يا كسى كه بيايد آمِناً در حالتى كه ايمن باشد از آتش دوزخ يَوْمَ الْقِيامَةِ در روز رستخيز يعنى در آن روز هرگز اين هر دو در مرتبه مساوى با هم نباشند چه اول مستوجب نزول دركه است و ثانى مستحق صعود درجه، از مقاتل منقولست كه مراد از اول ابو جهل لعين است و ثانى حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلّم و عكرمه بر آنست كه دويم عمار ياسر رحمة اللَّه عليه است، در تفسير طبرسى مذكور است كه صحيح آنست كه آيه بر عموم خود باقى باشد پس مراد بآن جميع كافران ملحد و مؤمنان معتقد باشند بعد از آن بجهت زيادتى وعيد و تهديد شديد در حق كافران عنيد ميفرمايد كه اى اهل الحاد و جحود و انكار اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ بكنيد آنچه مىخواهيد إِنَّهُ بدرستى كه خداى تعالى بِما تَعْمَلُونَ بآنچه ميكنيد بَصِيرٌ بينا است و هيچ چيز بر او پوشيده و پنهان نيست پس بر آن جزا و سزا خواهد داد.
٤١- إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ اينكلام بدل است از إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ يا كلام مستأنف و خبر آن محذوف پس تقدير كلام اينست كه الذين كفروا بالذكر لما جاءهم لا يخفون علينا، يا الذين كفروا بالذكر لما جاءهم يعذبون يعنى بدرستى كه آنان كه نگرويدند