نگهدار صلحاى اهل ايمان را از خطيئات‌ وَ مَنْ تَقِ السَّيِّئاتِ‌ و هر كه را كه نگهدارى از عقوبات‌ يَوْمَئِذٍ در روز جزا فَقَدْ رَحِمْتَهُ‌ پس بدرستى كه بخشيدى او را و بروضه جنت رسانيدى يا هر كه را كه بازدارى از معاصى در دنيا بوسيله لطف و توفيق كه مرتب است بر طلب اهتدى بنده پس رحم كردى بر او در روز جزا و از عذاب رهانيدى‌ وَ ذلِكَ‌ و آن باز داشتن تو از عقوبت و معصيت‌ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ‌ آن فيروزى بزرگ است و ظفرى بزرگوار چه آن مستلزم سعادت جاودانى و نعمت نامتناهى است،

پس احوال اهل شرك و جدال در روز جزا بيان ميكند و ميگويد ١٠- إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بدرستى كه آنان كه نگرويدند بوحدانيت خدا و تصديق ننمودند بنبوت خاتم الانبياء يُنادَوْنَ‌ ندا كرده شوند يعنى در وقتى كه بدوزخ درآيند با نفسهاى اماره خود دشمنى آغاز كرده زبان بعتاب و ملامت بگشايند كه چرا ابا كرديم از قبول دعوت انبياء و در زمان اختيار ايمان نياورديم ملائكه ايشان را ندا كنند كه‌ لَمَقْتُ اللَّهِ‌ هر آينه دشمنى خدا مر شما را أَكْبَرُ بزرگتر است‌ مِنْ مَقْتِكُمْ‌ از دشمنى شما أَنْفُسَكُمْ‌ مر نفسهاى خود را در اين روز، و بعضى گويند كه معنى آنست كه دشمنى خدا مر شما را در اين روز بزرگتر است از دشمنى بعضى شما ببعضى ديگر در دنيا كقوله‌ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً و ايثار لفظ مقت بر عداوت و بغض بجهت ابلغيت و اشديت آنست پس وضع آن در موضع انكار أنسب باشد و قوله‌ إِذْ تُدْعَوْنَ‌ ظرف فعليست كه مقت اول دالست بر آن يعنى دشمن داشت خداى تعالى شما را وقتى كه خوانده مى‌شويد إِلَى الْإِيمانِ‌ بسوى گرويدن بخدا و رسول‌ فَتَكْفُرُونَ‌ پس نگرويديد بآن، چون كفار استماع اين گفتار كنند.

١١- قالُوا رَبَّنا گويند اى پروردگار ما أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ‌ بميرانيدى ما را دو نوبت نوبت اولى نزد انقضاى اجال و نوبت ثانى در قبر بعد از زنده گردانيدن براى سؤال‌ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ‌ و زنده گردانيدى ما را دو بار بار اول در قبور و دوم در وقت بعث و نشور، و ابن عباس و قتاده و ضحاك بر آنند كه اماتت اولى در اصلاب آباء است وقتي كه نطفه بودند و اماتت دوم در دنيا و احياى اول در دنيا براى تكليف و احياى دوم در قيامت براى ثواب و عقاب، پس معني آنست كه ما را مرده آفريدى و بعد از احياء بميرانيدى و نظير اينست قوله تعالى‌ كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ كُنْتُمْ أَمْواتاً تا اخر آيه، و جبائى گفته كه مراد نه احياى بعث است بلكه احياء و اماته اولين در دنيا است و دوى ديگر در قبر، و در تبيان آورده كه اماته اولى در وقتى بود كه ذريت آدم را از ظهر او بيرون آورد و ميثاق را از ايشان فرا گرفت و بميرانيد و اماته ثانى در دنيا و احياى اول وقتى كه در رحم نطفه بودند و احياى دوم در بعث و تفسير اول كه قول سديست و جمعى از مفسران‌