تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٧٥ - سوره الدخان(٤٤) آيات ١٠ تا ١٩
در اين شب هر امرى يا صادر گشته همه آن امر از نزد ما بجهت آنكه شأن ما آنست كه فرو فرستيم رحمت خود را بر خلقان و شبهه نيست در آنكه همه امر الهى از قسمت ارزاق و ساير اوامر و نواهى و غير آن از باب رحمت است چه غرض از آن تكليف عباد است و تعريض ايشان بمنافع، و بعضى ديگر از مفسران معنى آيه را بر اينوجه تنزيل نمودهاند كه ما ارسال كنندهايم تو را كه محمّدى بجهت بخشايشى از پروردگار تو بر بندگان كما قال وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ يا فرستادهايم جميع پيغمبران را بامم خود يا ملائكه را در اين شب بسلام مؤمنان إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ بدرستى كه خدا شنوا است دعاى بندگان را يا جميع كلمات ايشان را الْعَلِيمُ دانا بمصالح ايشان يا بهمه نيات ايشان، ايراد اينكلام بجهت تحقيق ربوبيت است و اشعار بر آنكه ربوبيت ثابت نميشود مگر بصفات كمال، و قوله:
٧- رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ بدل رَبِّكَ است يعنى آن بخشايش از جانب پروردگار آسمانها و زمينها است وَ ما بَيْنَهُما و آنچه ميان آنها است إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ اگر هستيد يقين كنندگان و تحقيق نمايندگان علوم، پس عالم خواهيد بود بربوبيت و يا اگر طالب يقينيد پس بدانيد ربوبيت و خالقيت او را، يا اگر موقنيد در اقرار خود هر گاه كه مسئول شويد از خالق آسمان و زمين پس اين هنگام علم خواهيد داشت بحقيت قول مذكور كه آن ربوبيت آن خدائيست كه متصف است به اينكه:
٨- لا إِلهَ إِلَّا هُوَ نيست هيچ معبودى كه مستحق پرستش باشد مگر او يُحْيِي زنده ميگرداند بعد از موت وَ يُمِيتُ و مىميراند بعد از حيات رَبُّكُمْ پروردگار شما است وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ و پروردگار پدران نخستين شما، چون كفار بربوبيت او سبحانه مقر بودند و بعلم او سبحانه بهمه اشياء و بارسال جميع رسل و كتب اعتراف نميكردند و آن مستلزم عدم تيقن ايشان است بربوبيت او از اينجهت نفى يقين ايشان در اين باب نموده ميگويد كه:
٩- بَلْ هُمْ بلكه ايشان فِي شَكٍ در شك و شبههاند در آنچه ما بآن خبر داديم يَلْعَبُونَ بازى و استهزاء ميكنند بآن يعنى اقرار ايشان از سر علم و يقين و از روى جد و حقيقت نيست بلكه مخلوط است بهزل و لعب يا مشتغلند بدنيا و احوال آن و بجهت اين در اين امر تأمل نمىنمايند،
و چون به نصيحت و موعظت و دلايل و حجت براه راست نمىآيند.
١٠- فَارْتَقِبْ پس انتظار كش براى ايشان يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ روزى را كه بياورد آسمان بِدُخانٍ مُبِينٍ دودى ظاهر و هويدا را.
١١- يَغْشَى النَّاسَ كه فرا گيرد و احاطه نمايد همه مردمان را و ايشان چون مشاهده شدت آن كنند گويند كه هذا عَذابٌ أَلِيمٌ اينست عذابى دردناك كه خداى تعالى بر ما گماشته