تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٥٧ - سوره محمد(٤٧) آيات ٣٠ تا ٣٨
فقير معطى و تعدى بخل به عَنْ بجهت آنست كه متضمن معنى امساك است، و بعضى گفتهاند كه معنى آيه آن است كه بخل بخيل از جانب نفس او است يعنى نفس اماره او مانع اعطاى او ميشود پس داعى بخيل نفس او باشد نه غير آن وَ اللَّهُ الْغَنِيُ و خداى بىنياز است از صدقات و نفقات واجبه و مندوبه شما وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ و شما محتاجانيد بآنچه نزديك او است از غفران معصيت و اعطاى نعم عظيمه و فوايد جسيمه و درجات عاليه و مراتب عاليه پس چرا انفاق نميكنيد تا در مقابل آن ثواب جزيل بيابيد چه مضمون كريمه مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها يكى را ده عطا ميفرمايد بلكه بفضل و مكرمت خود زياده از آن تفضل مينمايد چنان كه در آيه كريمه مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ شاهد اينست حاصل آيه آنست كه امر بانفاق نه بجهت احتياج او سبحانه است بآن بلكه بجهت انتفاع شما است از آن وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا و اين عطف است بر إِنْ تُؤْمِنُوا يعنى اگر روى بگردانيد از آنچه بآن مأمور شدهايد از ايمان و انفاق و ساير احكام يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ بدل كند خداى گروه ديگر را كه غير از شما باشند يعني شما را معدوم كند و جماعتى ديگر را بعوض شما موجود سازد ثُمَّ لا يَكُونُوا پس نباشند آن جماعت أَمْثالَكُمْ مانند شما بلكه اطوع از شما باشند در امتثال امور مذكوره و آنها ملائكهاند و بنى نخع و بنى كنده كه از قبايل يمناند و يا انصار، و ابو درداء بعد از قراءت اين آيه ميگفت كه ابشروا يا بنى فروح، و از ابو هريره مرويست كه اصحاب از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم پرسيدند كه اينها كدام گروهاند كه از ما مطيعتر باشند آن حضرت دست مبارك بر ران سلمان فارسى زد و فرمود كه
هذا و قومه
آن گروه اينمرد است و قوم او بعد از آن فرمود كه
و اللَّه الذى نفسى بيده لو كان الايمان منوطا بالثريا لتناوله رجال من فارس
بحق آن خدايى كه نفس من بيد فرمان او است كه اگر بالفرض ايمان از دنيا مرتفع گردد تا آنكه آويخته شود بثريا هر آينه جماعتى از فارس دست بر آن زنند و آن را فرا گيرند، و ابو بصير از امام محمّد باقر عليه السّلام نقل كرده كه آن حضرت صلى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود كه
ان تتولوا يا معشر العرب يستبدل قوما غيركم- يعنى الموالى-
اگر اعراض نمائيد اى گروه عرب از ايمان آوردن استبدال كند خداى گروهى را كه غير شما باشند يعنى محبان و يك جهتان اهل البيت عليهم السّلام و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام مرويست كه
قد و اللَّه أبدل بهم خيرا منهم الموالى
بخدا سوگند كه بدل كرد بايشان بهترين از ايشان كه موالى و شيعيان اهل بيت عليهم السّلاماند.