تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٢٩٠ - سوره الجاثية(٤٥) آيات ١ تا ٩
سورة الجاثية
و اين را سورة الشريعة نيز خوانند، و در مكه نزول اجلال يافته مگر آيه قُلْ لِلَّذِينَ آمَنُوا يَغْفِرُوا كه پيش قتاده در مدينه نازل گشته، و عدد آيات آن سى و هفت است نزد كوفى، و سى شش نزد غير او، و اختلاف در يك آيت است كه آن حم است.
ابى بن كعب و ابى سعيد از حضرت رسالت پناه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كردهاند كه هر كه (حم جاثيه) را تلاوت نمايد خداى تعالى در وقت حساب ستر عورت او نمايد و از روعت و هيبت عذاب ايمن گرداند و ابو بصير از امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كند كه ثواب قارى اين سوره آنست كه هرگز آتش دوزخ نهبيند و زفير و شهيق جهنم نشنود و در افق اعلى رفيق سيد انبياء صلى اللَّه عليه و آله و سلّم باشد.
و بدانكه چون حق سبحانه بذكر قرآن ختم سوره دخان نمود افتتاح اين سوره نيز بذكر آن نموده فرمود:
١-
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ حم ٢- تَنْزِيلُ الْكِتابِ اگر حم اسم سوره است پس مبتدا خواهد بود و در كلام مضافى محذوف و تقدير اينكه تنزيل حم تنزيل الكتاب يعنى فرو فرستادن حم فرو فرستادن قرآن است و اگر از براى تعديد حروف است پس تنزيل مبتدا خواهد بود و خبر آن مِنَ اللَّهِ يعنى فرو فرستادن اين كتاب از نزد خدايى است كه الْعَزِيزِ غالبست بر همه مكونات الْحَكِيمِ درستكار و راست كردار در تدبير موجودات و تقدير مصالح كافه بريات و گويند كه حم مقسم به است و تَنْزِيلُ الْكِتابِ صفت آن و مِنَ اللَّهِ صله كتاب يعنى قسم به حم كه آن كتابيست كه فرو فرستاده شده است از جانب خداى غالب در جميع مطالب دانا در تقدير جميع مواهب جواب قسم اينكه ٣- إِنَّ فِي السَّماواتِ بدرستى كه در آسمانها از نجوم سياره و كواكب ثابته وَ الْأَرْضِ و در زمينها از جبال راسيه و اشجار نابته و حيوانات ماشيه و ساير امور داله بر قدرت باهره لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ هر آينه نشانها است براى گرويدگان بوحدت پروردگار و قدرت صانع مختار، تخصيص ذكر آيات باهل ايمان بجهت آنست كه ايشان بآن منتفع ميشوند نه غير ايشان، و بعضى گويند كه إِنَّ فِي السَّماواتِ در تقدير إن فى خلق السموات است يعنى بدرستى كه در آفريدن آسمانها و زمينها علاماتيست براى تصديق كنندگان بوحدت و قدرت صانع آن، و مؤيد اينست قوله:
٤- وَ فِي خَلْقِكُمْ و در آفريدن شما و آنچه در اوست از بدايع صنعت و عجايب خلقت و از حالات مختلفه و تغييرات متجدده از ابتداى خلق در بطون امهات تا انقضاى اجال وَ ما يَبُثُ