تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٦١ - سوره غافر(٤٠) آيات ٦٠ تا ٦٩
با وجود وضوح دلالت بر توحيد و الوهيت و ربوبيت او سبحانه.
٦٣- كَذلِكَ هم چنان كه برگردانيده شديد از دين اسلام يُؤْفَكُ برگردانيده ميشدند يعنى رؤسا و اكابر بازميگردانيدند الَّذِينَ كانُوا آنان را كه بودند بِآياتِ اللَّهِ بآيتهاى خدا يَجْحَدُونَ انكار ميكردند و از قبول آن ابا مينمودند، بعد از آن بافعال مخصوصه ديگر استدلال ميكند بربوبيت و ميگويد كه:
٦٤- اللَّهُ الَّذِي خداى بحق كسى است كه جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ گردانيد از براى شما زمين را قَراراً مستقرى كه آرام ميگيريد بر آن وَ السَّماءَ بِناءً و گردانيد آسمان را بنا برداشته و قبه برافراشته بر بالاى زمين وَ صَوَّرَكُمْ و بنگاشت شما را فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ پس نيكو گردانيد صورتهاى شما را چه صورت انسان بهترين صور حيوانست، ابن عباس فرمود كه حسن صورت عبارت است از انتصاب قامت و اكل طعام و تناول او بيدين و يا آنكه مراد تناسب اعضاء است و تهيأ آن از براى مزاولت صنايع و اكتساب كمالات وَ رَزَقَكُمْ و روزى داد شما را مِنَ الطَّيِّباتِ از طعامهاى پاكيزه يعنى متميز گردانيد روزى شما را كه انواع فواكه لذيذه است و نباتات طيبه از روزى و حيوانات و يا آنكه روزى حلال اعطا فرمود ذلِكُمُ آنكه فاعل اين اشياء است اللَّهُ رَبُّكُمْ خدايى است كه آفريدگار شماست فَتَبارَكَ اللَّهُ پس بزرگوار و برترست خدايى كه رَبُّ الْعالَمِينَ پروردگار عالميانست از جن و انس و ملائكه و غير آن زيرا كه ما سواى آن مربوبست و مفتقر بالذات و در معرض زوال.
٦٥- هُوَ الْحَيُ او است زنده يعنى متفرد بحياة ذاتيه نه غير او لا إِلهَ إِلَّا هُوَ نيست هيچ معبودى كه سزاى پرستش باشد مگر او تكرار كلمه توحيد بجهت مبالغه است در اقرار عباد بوحدت فَادْعُوهُ پس بخوانيد يعنى بپرستيد او را مُخْلِصِينَ در حالتى كه پاكيزه كنندگان باشيد لَهُ الدِّينَ براى او دين خود را از شرك يا طاعت را از رياء و بگوئيد بر اثر اين هدايت عظمى و نعمت كبرى الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ همه ستايش و سپاس مر خداى را است كه پروردگار عالميانست و بعضى در اين كلام لفظ قائلين را تقدير ميكنند كه حال بعد از حال باشد يعنى در حالتى كه گوينده اين كلمه باشيد، و از ابن عباس منقولست كه هر كه كلمه توحيد بر زبان راند بايد كه در عقب آن بگويد الحمد للَّه رب العالمين، چون كه كفار مكه ترغيب حضرت رسالت صلى اللَّه عليه و آله و سلم ميكردند بدين خود حق سبحانه و تعالى فرمود كه:
٦٦- قُلْ بگو اى محمّد مر مشركان مكه را إِنِّي نُهِيتُ بدرستى كه نهى كرده شدهام و بازداشته أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ از آنكه بپرستم آنان را كه تَدْعُونَ ميپرستيد شما مِنْ