تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٥٩ - سوره غافر(٤٠) آيات ٦٠ تا ٦٩
تا توبه شما را بپذيرم اما وجه اول اولى و اشهر است و وجه اولويت استعمال لفظ است در معنى حقيقى خود چنان كه در اصول مقرر است و چون دعا بابى از عبادت است بلكه افضل ابواب آن چنان كه از ابن عباس منقولست كه (افضل العبادات الدعاء) پس اطلاق لفظ عبادت بر او صحيح باشد و مصداق اين قول است احاديث منقوله از ائمه هدى صلوات اللَّه عليهم اجمعين از آن جمله، معوية بن عمار روايت كند كه از امام جعفر صادق عليه السّلام پرسيدم كه چه مىفرمايى در حق دو مرد كه هر دو بمسجد روند و يكى بيشتر اوقات در دعا صرف نمايد و ديگرى در اكثر وقت بنماز مشغول باشد فرمود كه هر دو خوبست گفتم يا بن رسول اللَّه ميخواهم بدانم كه كدام از ايشان افضل است فرمود آنكه دعاى او اكثر است نشنيدهاى كه حق سبحانه فرموده كه ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ بعد از آن فرمود كه دعا عبادت كبرى است، و زراره روايت كند از امام محمّد باقر عليه السّلام كه مراد از عبادت در اين آيه دعا است و دعا افضل عبادت است، و نيز حنان بن سدير از پدر خود روايت كرده كه از امام محمّد باقر عليه السّلام پرسيدم كه كدام عبادت افضل است فرمود كه هيچ چيز نزد او سبحانه دوستتر از آن نيست كه شخص از او سؤال كند و رفع حاجت باو نمايد و آنچه نزد او است از او بطلبد و هيچكس دشمنتر از آن شخص نيست كه از عبادت او استكبار كند و از او طلب نكند آن چيزى كه نزد او است پس آيه دالست بر عظم قدر دعا [١] و بر فضيلت انقطاع بنده بجانب حقتعالى و در اين باب اخبار بسيار وارد است از جمله آن ابن قداح از امام جعفر صادق عليه السّلام نقل كرده كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه دوستترين اعمال نزد او سبحانه دعا است، و نيز ابن قداح از آن حضرت نقل نموده كه دعا كهف اجابتست هم چنان كه ابر كهف باران است، و از حضرت رسالت منقولست كه در حوائج و مهمات خود رجوع بحق تعالى نمائيد و بتضرع تمام بجانب او توجه نموده دعا كنيد كه دعا مغز عبادتست و هيچ مؤمنى خداى را نخواند الا كه حاجت او مستجاب شود يا در دنيا يا در عقبى و اگر بجهت مصلحتى حاجت او روا نشود آن دعا مكفر ذنوب او خواهد بود ما دام كه متضمن مأثم نباشد، ابو ولاد از امام على النقى عليه السّلام روايت كرده كه هر گاه بلائى متوجه بنده شود و او دعا كند حق سبحانه بزودتر وجهى از او كشف آن بلا كند و اگر دعا نكند آن بلا بر او فرود آيد و در مدت متمادى ملازم او شود پس بر شما باد كه هميشه دعا كنيد و بتضرع تمام خداى را بخوانيد، و انس روايت كند از رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم كه چون يكى از شما حاجتى داشته باشد بايد كه از خدا بخواهد اگر چه مطلوب او دوال نعلين باشد، و سليمان بن عثمان از پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم روايت كرده كه در روز قيامت دو مرد را كه عمل ايشان مساوى
[١] چه حقتعالى از دعاء، بعبادت تعبير فرموده و عبادتى را تشريفا بياء متكلم اضافه نموده و ترك دعا را استكبار بخود شمرده و تاركين دعاء را توعيد كرده كه با ذلت و خوارى داخل دوزخ خواهند شد.