تازیانه بزنیم. از نظر دنیا میگویند نه، چون وقوع پیدا نکرده. از نظر آخرت هم نفس شرابخواری مجازات دارد. آیا در آخرت، این آدم مجازات یک شرابخوار خواهد شد؟ یا مجازات شرابخوار نمیشود. ولی در کار خیر اینجور است که اگر کسی کار خیری را قصد کند ولو انجام ندهد، وعده دادهاند که در قیامت ثواب آن عمل خیر را به او میدهند، و این تفضّل الهی است. اما در اینکه نیت بد، خودش بد است بحثی نیست. شک ندارد که نیت بد خودش بد است، گذشته از اینکه نیتِ بد است که انسان را به خود بد میکشاند، چون هر کاری اول فکرش در انسان پیدا میشود و بعد انسان وارد عمل میشود. در احادیث ما این قضیه وارد شده که عیسی بن مریم گفت: ایها الناس! مردم به شما گفتهاند که گناه نکنید، من میگویم خیال گناه را هم در خاطرتان راه ندهید. از نظر اسلامی هم که شک ندارد هر خاطرهای که انسان را از خدا غافل کند بد است، تا چه رسد که آن خاطره فکرِ گناه باشد.

پس دو مسئله است: اینکه آیا فکر گناه، خودش یک چیز بدی هست یا نه؟ و اینکه آیا فکر گناه ولو آنکه آن گناه قهراً انجام نشده باشد، عیناً مثل خودِ گناه است؟

که گفتیم اینجور نیست. ولی در فکر کار خوب، اینجور هست و گفتهاند اگر انسان تصمیم به کار خوبی بگیرد ولی بعد عملًا توفیق پیدا نکند و مانع پیدا بشود، خداوند متعال با او همانطور رفتار خواهد کرد که با [عامل آن کار خوب.] در این زمینه زیاد داریم. در نهج البلاغه است [١] که امیرالمؤمنین از جنگ جمل برمیگشتند، شخصی عرض کرد: «یا امیرَالْمُؤْمِنینَ! وَدِدْتُ انَّ اخی فُلاناً کانَ شاهِدَنا» دوست داشتم برادرم فلان کس [٢] هم با ما در این جنگ میبود و در این جهاد شرکت میکرد.

فرمود: ا هَوی اخیک مَعَنا؟ آیا میلش و دلش با ماست؟ یعنی واقعاً میخواست با ما باشد ولی عملًا توفیق پیدا نکرد؟ یا نه، اگر هم میبود دلش نمیخواست با ما باشد؟

گفت: چرا، دلش میخواست با ما باشد ولی متأسفانه اینجا نبود. فرمود: پس با ما بود: فَقَدْ شَهِدَنا. بعد فرمود: و همچنین نه تنها او با ما بود، بلکه افرادی با ما بودند که هنوز در صلب پدران و در شکمهای مادران هستند و افرادی که سَیرْعَفُ بِهِمُ الزَّمانُ زمان بعدها آنها را از بینی خودش بیرون میریزد؛ یعنی مردمی که مثلًا در هزارسال

[١]. خطبه ١٢[٢]. معلوم نیست برادر صلبیاش بوده یا برادر ایمانیاش.