مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣٣ - عالم طبیعت یک جریان مداوم و یک واحد حرکت است
عالم طبیعت یک جریان مداوم و یک واحد حرکت است
از جمله این مسئله است که علم روز به روز این مطلب را بیشتر ثابت کرده که عالم طبیعت یک جریان مداوم است، یعنی هیچ چیزی در عالم در دو لحظه به یک حال نیست. ممکن است بگویید این سفسطه است؛ ما دیشب آمدیم این مسجد را دیدیم، عین همین حال بود که امشب داریم میبینیم، چه تغییری کرده؟ جواب خیلی واضح است. اگر همه تغییرات، تغییرات محسوس میبود مطلب حل شده بود ولی حواس ما از تغییرات عالم، در یک حد معین درک میکند. چشم یا گوش و یا لامسه ما فقط میان دو حد را میتواند درک کند؛ پایینتر باشد نمیتواند، بالاتر هم باشد نمیتواند.
مثلًا اگر کسی به ما بگوید الآن یک آوازهایی در این فضا وجود دارد، آیا ما قبول میکنیم؟ میگوییم این حرفها چیست؟! تو خلاف بدیهی میگویی؛ من هم گوش دارم، هیچ صدایی نمیشنوم. نه، گوش ما انسانها در میان امواجی که در فضا پخش میشود، امواج معینی را درک میکند. ظاهراً میگویند اگر تعداد نوسان یک موج از شانزده هزار در ثانیه کمتر باشد، گوش ما آن را درک نمیکند (مثل رادیوی گیرندهای که آن موج را نمیگیرد. آن موج وجود دارد ولی ما درک نمیکنیم، یک حیوان دیگر ممکن است بشنود) و اگر از سی و دو هزار بالاتر برود، ممکن است صدایی باشد کر کننده اما ما اصلًا نمیشنویم و در کمال راحتی مثلًا مطالعه میکنیم، ولی یک حیوان آن صدا را میشنود. میگویند موش، امواج صوتی با نوسانِ تا چهارصد هزار در ثانیه را میشنود. همچنین چشم ما حرکات را در عالم در یک حد معین درک میکند. همین حرکتهای مکانی خیلی ساده را در نظر میگیریم. چشم انسان حرکت اجسام را تا یک سرعت معین فرضاً یک دهم میلیمتر در ثانیه درک میکند ولی اگر حرکت از این کندتر باشد، حرکت است اما چشم انسان درک نمیکند. مثلًا حرکت ثانیه شمار ساعت را چشم انسان درک میکند. حرکت دقیقه شمار را هم که در هر ساعتی یک دور میچرخد، اگر انسان خیلی دقیق بشود شاید بعضی چشمها بتوانند درک کنند، در صورتی که آن هم دائماً حرکت میکند.
ولی خار ساعت شمار، شما یک ساعت هم به آن نگاه کنید یک ذره احساس نمیکنید که حرکت میکند، اما این قدر میدانید که یک ساعت پیش روی عدد مثلًا ٧ بود و حالا روی عدد ٨ است، تدریجاً حرکت کرده است. از نظر چشم شما ساکن است یعنی چشم شما حرکت آن را نمیبیند، ولی عقل شما میگوید این حرکت