جاحظ در البیان و التبیین، جلد اول، این جمله را از علی علیه السلام نقل میکند: قیمَةُ کلِّ امْرِئٍ ما یحْسِنُهُ. بعد میگوید: اگر در همه این کتاب جز این کلمه نبود کافی بود، بلکه فوق کفایت بود و بهترین سخن آن است که در عین اختصار معنایی عالی دربر داشته باشد. میگوید: وَ کأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ الْبَسَهُ مِنَ الْجَلالَةِ وَ غَشاهُ مِنْ نورِ الْحِکمَةِ عَلی حَسَبِ نِیةِ صاحِبِهِ وَ تَقْوی قائِلِهِ یعنی مثل این است که خداوند متعال این جمله را با جامهای از جلالت و نوری از حکمت پوشانیده است و روح و نیت و تقوای گویندهاش در او ظاهر شده است. بعد میگوید: و اگر سخن از لحاظ معنا عالی و از لحاظ لفظ فصیح باشد و تکلّف در او به کار نرفته باشد، با قلب آدمی آنطور میکند که باران با زمین پاکیزه میکند. این شخص هم که این تعبیر را میکند از شیعیان و دوستان امیرالمؤمنین نیست، بلکه گفتهاند: وَ کانَ مائِلًا الَی النّصب، او را ناصبی شمردهاند.

عدی بن حاتم طائی از اصحاب بزرگوار امیرالمؤمنین است و در صفّین در خدمت حضرت بود و سه پسرش به نام طَریف و طارف و طرفه شهید شدند. بعد از شهادت امیرالمؤمنین و انتقال خلافت به معاویه، یک روز بر معاویه وارد شد.

معاویه به او گفت: یا عَدِی أینَ الطَّرَفاتُ؟ یعنی کو پسرانت طریف و طارف و طرفه؟

گفت: قُتِلوا یوْمَ صِفّینَ بَینَ یدَی عَلی بْنِ أبی طالبٍ در صفّین در خدمت علی شهید شدند. معاویه گفت: علی با تو انصاف نداد، پسران تو را جلو فرستاد کشته شدند و پسران خودش سالم ماندند. گفت: بَلْ ا نَا ما انْصَفْتُ عَلِیاً اذْ قُتِلَ وَ بَقیتُ بلکه من با او انصاف ندادم که او رفت و من ماندم. معاویه گفت: صِفْ لی عَلِیاً علی را برای من توصیف کن. گفت: مرا معاف بدار. گفت: ممکن نیست. عدی گفت: کانَ وَ اللَّهِ بَعیدَ الْمَدی شَدیدَ الْقُوی یقولُ عَدْلًا وَ یحْکمُ فَضْلًا تَتَفَجَّرُ الْحِکمَةُ مِنْ جَوانِبِهِ وَ الْعِلْمُ مِنْ نَواحیهِ به منتهی درجه از عزت و کرامت بود، بسیار قوی و نیرومند بود، به عدالت میگفت و معتقد بود، و حکمش قاطع بود، حکمت و علم از اطراف و جوانبش مثل آب که از چشمه میجوشد میجوشید.

همینطور به گفته خودش ادامه داد و از حالات آن حضرت گفت که اشکهای معاویه جاری شد و با آستینش اشکها را پاک کرد و بعد خودش گفت: رَحِمَ اللَّهُ ابَا الْحَسَنِ کانَ کذلِک خدا اباالحسن را بیامرزد، همینطور بود که تو گفتی. بعد گفت: