مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٤٠ - تمرین وقت شناسی

لازم میداند پیاده کند.

تمرین ضبط نفس

یکی از مهمترین خصوصیات شکلی که اسلام به عبادت داده، مسئله تمرین ضبط نفس در هنگام عبادت است. نماز واقعاً عبادت جامع و عجیبی است. البته این خصوصیت در حج هم هست ولی به صورت دیگری، یعنی همان جا که انسان مُحرِم میشود خود را ضبط میکند و [از برخی امور] منع مینماید و تمرین [ضبط نفس] میکند. روزه هم همینطور است، البته به شکل دیگری.

در تمام مدت نماز، خوردن- ولو یک ذره قند انسان بخواهد بخورد- نباید صورت گیرد. نماز بسیاری از اصول تربیت اسلامی را در خود گنجانده است.

خوردن و آشامیدن در آن ممنوع است، خندیدنْ آن را خراب میکند؛ گریستن برای غیر خدا، برای هر موضوعی از موضوعات دیگر خرابش میکند، زیرا در حال نماز انسان باید بر تمایلات خود از قبیل خوردن و خوابیدن غلبه کند و بر احساسات خود از قبیل خندیدن و گریستن مسلط باشد و خود را نگه دارد؛ هر موجب شدیدی برای خندیدن باشد نباید بخندد، و هر موجب شدیدی برای گریستن باشد نباید بگرید. به چپ و راست متمایل شدن و نگاه کردن، نماز را باطل میکند. این یک حالت انضباط جسمی و روحی است؛ انضباط جسمی مثل همین که در حال نماز به چپ و راست یا پشت سر نگاه نکنید، از نظر روحی هم نباید اسیر احساسات بشوید. در آن حال اگر کلامی که از نوع کلام آدمی است (یعنی از کلامهایی که دو انسان با هم میگویند) بر زبان انسان جاری شود نماز را باطل میکند، تا چه رسد به آنچه که به اصطلاح مُحدِث است یعنی باعث زوال طهارت میشود نظیر خوابیدن.

تمرین وقت شناسی

[مسئله دیگری که در باب نماز مورد توجه واقع شده] دقت زیاد نسبت به مسئله وقت [است] به طوری که دقیقاً روی دقیقه و ثانیه آن حساب میشود. بدون شک این امر در روح عبادت و رابطه انسان با خدا مؤثر نیست که مثلًا اگر ما یک دقیقه قبل از زوال ظهر نماز را شروع کنیم آن حالت تقرّب و توجه قلب به خدا پیدا نمیشود ولی همین قدر که زوال ظهر انجام شد تقرّب ایجاد میشود. ولی اسلام این