مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٣٦ - حقوق مردم بر یکدیگر

مبارزه میکند که بعضی از مردم را غرور میگیرد و خودشان را مافوق همفکری و همکاری، مافوق عقل و فکر و عمل دیگران فرض میکنند؛ فکر نمیکنند که عقل فرد هر اندازه صائب باشد و عمل فرد هر اندازه مؤثر باشد، مثل عقل اجتماعی و عمل اجتماعی نیست. در دستورات دین مقدس اسلام به مشورت توصیه اکیدی شده خصوصاً در کارهای اجتماعی. اولًا خود قرآن میفرماید:

وَ الَّذینَ اسْتَجابوا لِرَبِّهِمْ وَ اقامُوا الصَّلوةَ وَ امْرُهُمْ شوری بَینَهُمْ وَ مِمّا رَزَقْناهُمْ ینْفِقونَ [١].

آنها که دعوت الهی را پذیرفته و نماز را بپا داشتهاند و کارهای خود را با مشورت حل و فصل میکنند و از روزیها که به آنها دادهایم انفاق میکنند.

یکی از مختصات اهل ایمان را این مطلب قرار میدهد که کارهاشان را با شور و همفکری صورت میدهند؛ آن را همردیف نماز و انفاق قرار داده. درباره رسول اکرم میفرماید:

فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شاوِرْهُمْ فِی الْامْرِ [٢].

نسبت به مردم عفو و گذشت داشته باش، برای آنها دعا و استغفار کن و در کارها با آنها مشورت کن.

رسول خدا با آنکه پیغمبر بود و با آنکه مردم توقع نداشتند که او رأی و عقیده و نظر آنها را بخواهد و دخالت دهد، او خودش برای آنکه مردم را تحقیر نکرده باشد، برای آنکه به مردم شخصیت بدهد و شخصیت آنها را محترم بشمارد، برای اینکه دستورالعمل امت باشد برای همیشه، با آنها مشورت میکرد و از آنها نظر میخواست. داستان مشورت نظامی در جنگ خندق و نظر دادن سلمان فارسی که در ایران در این گونه مواقع دور شهر خندق میکنند و به این وسیله از خود دفاع